توبه در نظام کیفری ایران و اسلام با امکانسنجی بهکارگیری آن در مرحله دادسرا
نویسندگان
1 دانشیار، گروه حقوق، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
2 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرمشناسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. (نویسنده مسؤول)
doi
10.22034/jccj.2025.453871.1552چکیده
نهاد توبه، ازجمله تأسیساتی است که در نظام حقوقی اسلام و در راستای کیفرزدایی، در پرتو جلب همکاری و مشارکت بزهکار در فرآیند مبارزه با بزهکاری پیشبینی شده است. قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در اقدامی نو، قابل توجه و ارزشمند و به تبعیت از منابع فقهی و موازین شرعی با رویکردی بدیع و نسبتاً کمسابقه، ضمن مورد توجه قراردادن ظرفیتهای تحسینبرانگیز فقه پویا، به تدوین مقررات نهاد توبه بهصورت مستقل اهتمام ورزیده است، البته ابهامات و چالشهای تقنینی که ناشی از نوعی شتابزدگی قانونگذار میباشد، در تدوین این مقررات ملموس و قابل ملاحظه است. نوشتار حاضر ضمن برشمردن اشکالات وارده بر نحوه قانونگذاری که ازجمله آنها میتوان به چالشهای مربوط به احراز توبه، نظیر معیننبودن ملاک قبول توبه در نزد مقام قضایی، ایجاد تردید یا ظن به عدم توبه و نیز استثناکردن تعزیرات منصوص شرعی از تأثیر توبه در این جرایم و درنهایت امکانسنجی احراز توبه در مرحله دادسرا اشاره داشت، ضمن پیشنهاد به قانونگذار درجهت تعیین معیار و ارائه مصادیق در نحوه احراز توبه، هماهنگی مواد قانونی با منابع فقهی و ضابطهمندنمودن مقررات شکلی و ماهوی در این خصوص پرداخته که میتواند به ابهامات و اجمالهای موجود در این خصوص خاتمه بخشد.
