پسامدرنیسم به مثابه سبک شبه‌مؤلّفه‌ها در ادبیّات کلاسیک فارسی

نویسندگان

1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید چمران اهواز

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، گرایش غنایی، دانشگاه شهید چمران اهواز

doi
10.22080/rjls.2020.16966.1049
چکیده

چکیدهادبیّات پسامدرن، یکی از تجلّیگاه‌های اصلی پسامدرنیسم است که پیدایی آن به تأثیر‌پذیری از فلسفه، سبک زندگی و وضعیّت‌ پسامدرن باز‌می‌گردد. اگر پسامدرنیسم به عنوان یک وضعیّت در نظر گرفته شود، باید آن را محدود به نیمه‌ی دوم قرن بیستم و قرن بیست‌ویکم دانست؛ امّا به عنوان یک سبک ادبی، پیش از دوران تاریخی‌اش، شبه‌مؤلّفه‌‌هایی برای آن محتمل است. به زعم برخی از منتقدان در نگرش به پسامدرنیسم به عنوان سبکی ادبی، این سبک و شیوه‌ی نگارش در طول تاریخ ادبی و در دوره‌های گوناگون واقع شده است و نه در قرن بیستم؛ به همین دلیل در دوران مدرنیسم و پیشامدرن هم می‌توان نمونه‌هایی برای مؤلّفه‌های آن آورد. همان گونه که در ادبیّات کلاسیک اروپایی برای پسامدرنیسم، پیش‌زمینه‌هایی ذکر شده است، در ادبیّات کهن فارسی هم می‌توان برای آن نمونه‌هایی آورد. ویژگی‌هایی مانند «اقتباس، ازهم‌گسیختگی، دور باطل، فرا‌داستان، تقلید طنز‌آمیز، بازی با زبان، دادائیسم و فراتاریخ‌نگاری» در ادبیّات کلاسیک فارسی دارای‌ شبه‌مؤلّفه‌‌هایی است که در این پژوهش به آن‌ها پرداخته شده است. نتایج به‌دست‌آمده، نشان‌دهنده‌ی وجود شبه‌مؤلّفه‌های پسامدرنیسم به عنوان یک سبک ادبی در ادبیّات کلاسیک فارسی است.