فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مصلحت‌عمومی در فقه‌سیاسی شیعه مفهومی متاخر شناخته می‌شود ‌و در گفتمان فقهی در حوزه حکمرانی کمتر به این مقوله در ساحت‌ عمومی و امر‌سیاسی پرداخته شده‌است اما ‌‌این مفهوم در منظومة اندیشه‌سیاسی نائینی با تبیینی مبتنی بر عقل و نقل یکی ار مولفه‌های عمده در تشکیل حکومت مشروطه در عصر‌غیبت است.این رویکرد مهم در آستانه نهضت مشروطیت توسط این فقیه‌عالی‌قدر و مرجع‌دینی شیعه در دوران معاصر مطرح و بسط یافته و زمینه‌ساز استقرار حکومت‌مشروطه در عصر‌غیبت را فراهم‌آورد و از امهات اندیشه‌سیاسی جدید محسوب می‌شود، که علامه نائینی با رویکردی درون‌دینی و مستدل در رساله تنبیه‌الامه وتنزیه‌المله تقریر نموده است.این پژوهش تلاش دارد با استفاده از رویکرد تفسیری ‌اسکینر ضمن در «زمینه» قرار‌دادن ایدة علامه‌نائینی، ‌با تمرکز بر واژگان‌ هنجارین «مصلحت‌عمومی» در آن «زمانه»، نشان دهد که نائینی در چه زمینة گفتاری ‌اندیشیده‌است و ایدة او دقیقا با اجتهادی‌ عمل‌گرایانه در فقه‌سیاسی شیعه برای مبارزه با استبداد و طرد آن و تامین مصلحت‌عمومی جامعه‌اسلامی و تمام شهروندان تکوین یافته ‌است. پرسش اصلی پژوهش بر محور موضوع موصوف در این نوشتار به این شکل سامان یافته که اجتهاد علامه‌نائینی بر پایه مفهوم مصلحت‌عمومی در اندیشه‌سیاسی وی معطوف به چیست؟ فرضیةپژوهش بیان می‌کند اندیشه‌سیاسی نائینی در دفاع از مشروطیت مبتنی بر اجتهاد پویا در فقه‌سیاسی شیعه از مصادیق مهم عملگرایی‌سیاسی است که بر رعایت مصالح‌عمومی منطبق با ادله عقلی و نقلی در عصر غیبت استوار شده‌است.