فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: سلامت محصولات کشاورزی و غذایی از نظر وجود باقیمانده سموم و مواد شیمیایی و تأثیر آن‌ها بر سلامت انسان بسیار مهم است. استفاده بی‌رویه از کودهای شیمیایی یکی از مشکلات اصلی کشاورزی امروزی است. کشت ارگانیک گیاهان خوراکی و کشاورزی اثرات مثبتی بر سلامت انسان دارد. مقدار مواد آلی خاک یکی از شاخص‌های مهم کیفیت خاک محسوب می‌شود و به‌شدت بر خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک تأثیر می‌گذارد. استفاده از کودهای آلی در اکوسیستم‌های کشاورزی یکی از راه‌های کاهش مصرف کودهای شیمیایی و رسیدن به کشاورزی پایدار است. کودهای آلی در تأمین سلامت انسان و حفاظت از محیط‌زیست مؤثر هستند و به‌عنوان یک جایگزین طبیعی برای کودهای شیمیایی، نقش مثبتی در مدیریت پایداری خاک دارند. امروزه مهمترین اصل برای دستیابی به حاصلخیزی خاک و تغذیه مناسب گیاه در کشاورزی ارگانیک، استفاده از نهاده‌های آلی و بیولوژیکی به‌جای کودهای شیمیایی است. هدف این تحقیق امکان کشت گیاه دارویی مرزه خزنده در شرایط دیم و بررسی عملکرد گیاه و عملکرد اسانس با استفاده از کودهای آلی بود.مواد و روش‌ها: به منظور بررسی امکان کشت دیم و اثر کودهای آلی بر صفات عملکردی گیاه دارویی مرزه خزنده (K.Koch) Boiss.) (Satureja spicigera، یک آزمایش اسپلیت پلات در زمان‌بر پایه طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه طی 2 سال زراعی (1396-1397) انجام شد. تیمارهای کودی (فاکتور اصلی) شامل کود گاوی پوسیده، کاه و کلش غنی‌شده و خاک مزرعه (شاهد) در ردیف‌هایی به فاصله 50×50 سانتی‌متر اعمال شد. در دو سال زراعی صفات مختلفی شامل ارتفاع بوته، سطح تاج پوشش، وزن تر بوته و وزن خشک گیاه، عملکرد تر، عملکرد خشک، بازده و عملکرد اسانس اندازه‌گیری و محاسبه شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS (ver.26) و Minitab (ver. 16) مورد ارزیابی آماری قرار گرفت.یافته‌ها: بیشترین وزن تر بوته (71/67 گرم)، بیشترین وزن خشک بوته (72/33 گرم)، بیشترین عملکرد تر (49/2708 کیلوگرم در هکتار)، بیشترین عملکرد خشک (88/1348 کیلوگرم در هکتار) و بیشترین عملکرد اسانس (03/47 کیلوگرم در هکتار) در تیمار کود گاوی پوسیده و در سال دوم طرح به دست آمد. بیشترین درصد اسانس (70/3 درصد) در تیمار کود گاوی پوسیده و در سال اول طرح به دست آمد.نتیجه‌گیری: مرزه خزنده را می‌توان در کشت دیم (بارش بیش از 450 میلی‌متر) در مناطق معتدل و سرد کوهستانی کشت کرد. در کشت دیم مرزه خزنده، استفاده از 30 تن در هکتار کود گاوی پوسیده و یا 10 تن در هکتار کاه گندم غنی‌شده با 120 کیلوگرم سولفات آمونیوم باعث افزایش عملکرد و اجزای عملکرد در واحد سطح می‌شود.