عفو محکومان و ارتباط آن با عدول از قصاص در قتل فرزند (مورد مطالعه: جامعهشناسی کیفری)
نویسندگان
1 گروه حقوق جزا و جرمشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 گروه حقوق جزا و جرمشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 گروه جامعهشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. (نویسنده مسؤول)
doi
10.22034/jccj.2025.467940.1603چکیده
قتل فرزندان توسط پدران که غالباً هم با خشونت و سنگدلی همراه است، وجدان عمومی را آزرده و احساسات افراد جامعه را جریحهدار مینماید. باتوجه به اینکه رابطه ابوت از بدو تولد یا حتی قبل از آن تا زمان مرگ بین ابوین و فرزند برقرار است، فرزندکشی اعم خواهد بود از قتل جنین، نوزاد، کودک و بزرگسال که البته نمود و بروز آن بیشتر در قتل نوزاد و کودک بوده و حساسیت افراد جامعه را نیز برانگیخته است. باتوجه به آسیبپذیری و وابستگی کودکان به والدینشان اهمیت پرداختن به موضوع دوچندان میگردد. از نظر عدالت قضایی، فرزندکشی نه اینکه به ظاهر نباید موجب انتفای قصاص گردد، بلکه از دید و منظری دیگر باید پذیرفت که فرزند در پناه پدر و جد پدری است و مأمن و تکیهگاه نمیتواند خود عامل قتل و از بینبردن امنیت باشد. اگر از نظر فقه استدلال میشود که پدر سبب وجودی فرزند است، چگونه پدر بتواند باعث قتل فرزند بشود؟ در این مقاله از منظر حقوق کیفری به موضوع فرزندکشی در حقوق کیفری ایران پرداخته شده است و مسائلی چون قتل فرزند توسط پدر و مجازات فرزندکشی که به اعتقاد خیلیها باعث تجری پدران در قتل فرزند شده و اینکه چرا قانوناً پدری که هم مرتکب قتل عمدی فرزند خود شده، قصاص نمیشود نیز مورد نقد و بررسی قرار میگیرد. مقاله حاضر بهصورت توصیفی - تحلیلی و با گردآوری اطلاعات به روش کتابخانهای انجام شده است. تلاش نویسندگان در مقاله حاضر آن است که با مقایسه نهاد عدول از قصاص در قتل فرزند با نهاد حقوقی عفو نشان داده شود که با توسعه مفهوم عفو، به عفو اختیاری و قهری میتوان زمینه بیشتری برای عدول از قصاص و ترک مجازات اعدام بهویژه یافتن راهی برای عدول از قصاص مادر در قتل فرزند یافت تا از این طریق میزان مجازات اعدام در نظام حقوقی کمتر شده و بهسمت حذف این مجازات گام برداشته شود.