طراحی و ارزیابی مدل پیش‌بینی مصرف مواد مخدر در میان دانشجویان: نقش نگرش مذهبی، نگرانی از نرسیدن به آرزوها، افسردگی و خشم و عصبانیت

نویسندگان

1 استاد گروه روان شناسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استادیار گروه روان شناسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری روان‌شناسی سلامت، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 استادیار گروه روان شناسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/japr.2022.330478.643994
چکیده

هدف پژوهش حاضر طراحی و ارزیابی مدل پیش‌بینی مصرف مواد در دانشجویان دانشگاه تهران بود. پژوهش به‌لحاظ هدف، کاربردی و از جهت روش، همبستگی بود. جامعۀ آماری شامل تمامی دانشجویان دانشگاه تهران (47,605 نفر) بود که در سال تحصیلی 1399-1398 مشغول به تحصیل بودند. در این طرح 200 دانشجو (119 پسر و 81 دختر) به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای-نسبتی انتخاب شدند و به پرسشنامۀ سیمای زندگی دانشجویان (NSSLP) پاسخ دادند. داده‌ها با استفاده از روش‌های آماری فراوانی، میانگین، انحراف استاندارد، تحلیل واریانس، تحلیل رگرسیون لجستیک و تحلیل مسیر از طریق نرم‌افزارهای SPSS و AMOS نسخۀ 23 تحلیل شد. طبق نتایج تحلیل رگرسیون، دفعات مسواک‌زدن، مصرف میوه، تعداد ساعات مطالعه، نگرش مذهبی، نگرانی از نرسیدن به آرزوها، افسردگی و خشم-عصبانیت، سوارشدن در خودرویی که راننده‌اش تحت تأثیر مواد است، رابطۀ جنسی پرخطر و نقشه برای اقدام به خودکشی، مصرف مواد را به‌طور معناداری پیش‌بینی می‌کنند. مطابق نتایج تحلیل مسیر، نگرش مذهبی به‌طور مستقیم و منفی، مصرف مواد را پیش‌بینی می‌کند (ضریب استاندارد 26/0-) و اثر متغیرهای نگرش مذهبی و نگرانی از نرسیدن به آرزوها بر مصرف مواد، با افسردگی و خشم میانجی‌گری می‌شود (ضریب استاندارد 18/0). یافته‌های مطالعۀ حاضر بیانگر این نکته است که اعتقادات مذهبی ضعیف و نگرانی از نرسیدن به آرزوها از طریق ایجاد افسردگی و خشم، در سوءمصرف مواد نقش دارد. پیشنهاد می‌شود دانشگاه، دانشجویان در معرض خطر را شناسایی و برای آن‌ها طبق عوامل خطر تشخیص‌داده‌شده برنامۀ پیشگیری طراحی کند.