فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه پدیده خشونت کلامی در نظام حقوقی بیشتر کشورها مورد توجه قرار گرفته است. در نظام حقوقی ایران نیز برخی مصادیق این خشونت، قابل مشاهده است که عمدتاً برگرفته از منابع فقه شیعه است، اگرچه در فقه شیعه، به‌صراحت عبارت «خشونت کلامی» به‌کار نرفته است، اما در برخی مباحث مربوط به آن ازجمله باب حدود، تعزیرات، زوجیت و ولایت به رفتارهایی اشاره شده است که در حال حاضر ارتکاب آن‌ها مصداق خشونت کلامی به‌شمار می‌آید. مقاله کنونی که در سه بخش به بررسی تطبیقی رویکرد نظام‌های حقوقی اسلام و ایران به خشونت‌ کلامی پرداخته است، یافته‌های آن نشان می‌دهد: در باب حدود، قذف و سب‌النبی و در باب تعزیرات، سب، افتراء و تهدید مهم‌ترین خشونت‌های کلامی هستند که قواعد آن‌ها عمدتاً به‌شکل مشابه در فقه شیعه و قوانین جزایی ایران بیان شده است. همچنین در باب زوجیت، ظهار، ایلاء و لعان مهم‌ترین گفتارهای مورد اشاره در فقه شیعه هستند که موجب آزار روانی زن می‌شوند. با این حال در میان موارد سه‌گانه فوق در نظام حقوقی ایران، تنها قواعد مربوط به لعان در قوانین بیان شده است و قوانین ایران در مورد ظهار و ایلاء حکمی ندارد، علاوه‌بر موارد فوق در فقه شیعه در باب ولایت و حضانت، موضوع تنبیه و تأدیب کودک مورد توجه قرار گرفته و در نظام حقوقی ایران نیز تنبیه و تأدیب در برخی قوانین تجویز گردیده است؛ از آنجایی که تنبیه و تأدیب ممکن است به‌صورت زبانی باشد، آن را می‌توان مصداق خشونت کلامی دانست.