رویکرد افتراقی قانون‌گذار در دادرسی جرایم سیاسی

نویسندگان

1 استادیار، گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. (نویسنده مسؤول)

2 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 دانشیار، گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22034/jccj.2025.432448.1451
چکیده

افتراقی‌شدن دادرسی کیفری به‌معنای آنست که قواعد و مقررات حاکم بر دادرسی در حوزه خاصی متمایز با قواعد و مقررات عام دادرسی باشد. سیاست‌گذاری افتراقی در دادرسی جرم سیاسی به‌معنای تعیین وضعیت و رویه‌های خاص برای رسیدگی به جرم‌های سیاسی است و اهدافی، ازجمله امنیت‌مداری، حمایت از بزه‌دیده و مقابله مؤثر با شیوه‌ها و اشکال نوین ارتکاب جرم را دنبال می‌کند. این نوع سیاست‌گذاری معمولاً در کشورهایی با مسائل سیاسی پیچیده و حساس اجرا می‌شود. در سیاست‌گذاری افتراقی، تفاوت بین جرم‌های سیاسی و غیرسیاسی مورد توجه قرار می‌گیرد. این تفاوت ممکن است در مواردی مانند محدودیت‌هایی در آزادی بیان، حقوق انسانی و حقوق مدنی و نیز تأثیرات سیاسی و اجتماعی جرم بر جامعه بروز یابد. این مطالعه با هدف بررسی رویکرد افتراقی قانون‌گذار در دادرسی جرایم سیاسی با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و به روش تحلیلی ـ توصیفی انجام پذیرفته است. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که هدف از رویکرد افتراقی قانون‌گذار معمولاً حفظ حقوق متهمان و تضمین عدالت در روند دادرسی است. برخی از انتقادکنندگان این رویکرد معتقدند که این افتراق قانون‌گذار در برابر جرایم سیاسی ممکن است منجر به نابرابری در برابر قانون و سوءاستفاده از قدرت شود.