فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: سورگوم پنجمین غله مهم در جهان بوده و جزء غذای اصلی بیش از 500 میلیون نفر در بیش از 30 کشور محسوب می‌شود. این گیاه به‌عنوان جایگزین خوبی برای ذرت در شرایط کمبود آب معرفی شده است؛ زیرا تحمل بالاتری نسبت به خشکی دارد. از طرفی، انتخاب رقم سازگار به منطقه و با تحمل بیشتر به خشکی، به افزایش تولید و کاهش مصرف آب کمک می‌نماید. همچنین، به‌کارگیری قارچ‌های مایکوریزا آربسکولار از طریق توسعة سیستم ریشه‌ای، بهبود جذب و انتقال عناصر غذایی و تولید متابولیت‌ها و هورمون‌های گیاهی نقش مهمی در افزایش تحمل گیاهان به خشکی داشته و بر خصوصیات کمی، کیفی، رشد و عملکرد گیاهان زراعی اثر مثبت دارد. با توجه به کاهش نـزولات جـوی در ایـران و در نتیجه بحـران آب در کـشور، لـزوم مـدیریت آب آبیاری به‌ویژه در بخش کشاورزی که مصرف کننـدة عمـدة آب محسوب می‌شود، اهمیت قابل توجهی دارد. از طرفـی با عنایت به اینکه قارچ‌های مـایکوریزا در جذب آب بـه گیـاه زراعـی کمـک می‌کنند، آزمایش فوق با هدف بررسی کاربرد مایکوریزا در کاهش اثرات تنش خشکی بر عملکرد و خصوصیات مورفوفیزیولوژیک سه رقم سورگوم دانه‌ای در شرایط آب و هوائی معتدل کوهدشت لرستان انجام شد.مواد و روش‌ها: این آزمایش در تابستان سال‌های 1395 و 1396 در شهرستان کوهدشت لرستان در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی به‌صورت اسپلیت پلات –فاکتوریل با چهار تکرار اجرا شد. فاکتور اصلی شامل سه رژیم آبیاری پس از 80 (شاهد)، 120 و 160 میلی‌متر تبخیر تجمعی از تشتک تبخیر کلاس الف و فاکتورهای فرعی شامل کود زیستی مایکوریزا در دو سطح کاربرد و عدم کاربرد کود و سه رقم سورگوم دانه‌ای شامل کیمیا، پیام و سپیده سطوح فاکتورهای را تشکیل بودند.یافته‌ها: نتایج نشان داد خصوصیات مورفوفیزیولوژیک سورگوم همچون شاخص سطح برگ، طول خوشه، تعداد دانه در خوشه، وزن هزار دانه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت با افزایش شدت تنش خشکی کاهش معنی‌دار یافت. بیشترین عملکرد دانه از شرایط نرمال آبیاری حاصل شد و در شرایط تنش خشکی شدید این صفت به‌طور معنی‌داری کاهش یافت. مقایسه میانگین اثر ساده عامل‌ها نشان داد کاربرد مایکوریزا بیشترین عملکرد دانه را تولید نمود و در میان ارقام، رقم سپیده برترین بود و رقم پیام کمترین عملکرد دانه را داشت. روند تغییرات عملکرد دانه و میزان پرولین برگ با افزایش شدت تنش خشکی از یک رابطه خطی معنی‌دار و به ترتیب منفی و مثبت پیروی نمود. نتیجه‌گیری: در مجموع رقم سپیده با کاربرد مایکوریزا در رژیم آبیاری پس 120 میلی‌متر تبخیر بدون تفاوت معنی‌دار ضمن تولید بیشترین عملکرد دانه مطلوب موجب صرفه جوئی در آب آبیاری گردید که برای منطقه قابل توصیه است.