اثربخشی برنامۀ آموزش بخشایشگری بر امیدواری تحصیلی در میان دانش‌آموزان قربانی قلدری

نویسندگان

1 استادگروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشیارگروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

4 دانشیارگروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22059/japr.2022.325715.643871
چکیده

هدف پژوهش حاضر، ارزیابی اثربخشی برنامۀ آموزش بخشایشگری بر امیدواری تحصیلی در میان دانش‌آموزان قربانی قلدری دورۀ اول متوسطه بود. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و از نوع مطالعۀ نیمه‌تجربی با پیش‌آزمون و پس‌آزمون و دارای گروه کنترل با پیگیری یک‌ماهه بود. از جامعۀ دانش‌آموزان متوسطۀ شهر تبریز در سال تحصیلی 1399-1398، با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای تک‌مرحله‌ای، نمونه‌ای متشکل از 32 دانش‌آموز پسر قربانی قلدری انتخاب شدند و در دو گروه 16 نفری به‌صورت تصادفی قرار گرفتند. گروه آزمایش ده جلسه مداخلۀ آموزش بخشایشگری دریافت کرد. بعد از اتمام آموزش نمرات پس‌آزمون اخذ و با استفاده از روش کوواریانس چندمتغیره تحلیل شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامۀ قربانی قلدری (BVS)، مقیاس امیدواری تحصیلی (AHS) و بستۀ آموزش بخشایشگری بود. داده‌ها با استفاده از روش تحلیل کوواریانس چندمتغیره در نرم‌افزار SPSS20 تجزیه و تحلیل شد. نتایج پژوهش نشان داد آموزش بخشایشگری بر مؤلفه‌های امیدواری تحصیلی در میان دانش‌آموزان قربانی قلدری در سطح 01/0 < Pتأثیر مثبت و معنادار دارد. براساس یافته‌ها می‌توان گفت آموزش بخشایشگری می‌تواند راهبرد مقابله‌ای مفیدی برای قربانیان قلدری باشد تا بتوانند برای غلبه بر آسیب‌های ناشی از تجارب گذشته یا وقایع آسیب‌زای آینده، آن را به‌کار گیرند و با ایجاد احساسات مثبت، امیدواری خود را بهبود بخشند. به لحاظ کاربردی، آموزش بخشایشگری می‌تواند به‌عنوان یک رویکرد مؤثر بالقوه توسط مربیان برای کمک به بهبود امیدواری تحصیلی و پیشگیری از قربانی‌شدن استفاده شود.