تضمین کرامت انسانی در فرایند قضایی در نظام حقوقی ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دانشگاه بین المللی مذاهب اسلامی، تهران، ایران. (نویسنده مسؤول)

2 استادیار، دانشگاه بین المللی مذاهب اسلامی، تهران، ایران.

3 استادیار، دانشگاه بین المللی مذاهب اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22034/jccj.2025.484371.1674
چکیده

کرامت انسان از مهم‌ترین حقوق انسان و مورد توجه نظام‌های حقوقی در عصر حاضر به‌شمار می‌رود. رعایت این حق صرفاً نباید به‌عنوان یک توصیه اخلاقی در نظر گرفته شود، بلکه نظام‌های حقوقی می‌بایست نسبت به استیفای این حق در عرصه اجتماع و در مواقع مواجه‌شدن با چالش‌ها، تضمین‌هایی را قرار داده تا حفظ و رعایت کرامت انسان در عمل محقق شود. کرامت انسانی افراد با قرارگرفتن در فرآیند قضایی از شروع تا پایان نیازمند صیانت و تضمین است. در نظام حقوقی ایران تضمین‌هایی جهت رعایت کرامت انسانی افراد و حقوق ناشی از این کرامت در فرآیند قضایی پیش‌بینی شده است که می‌بایست مورد توجه قرار گیرد. تضمین‌های مذکور با تأکید بر حقوق افراد، موجب می‌شود هریک از مقامات و مسؤولین اعم از مقامات قضایی و ضابطین درصورت نادیده‌گرفتن حق کرامت انسانی مورد تعقیب کیفری یا انتظامی قرار گیرند. در این مقاله با روش توصیفی - تحلیلی به موضوع تضمین کرامت انسانی در فرآیند قضایی در نظام حقوقی ایران پرداخته و به این نتیجه می‌رسد که اولاً قوانین موضوعه در ایران دربردارنده مؤلفه‌های تضمین کرامت انسانی در فرآیند قضایی است؛ ثانیاً این تضمین‌ها صرفاً مخصوص متهم و محکومین نمی‌باشد و نسبت به سایر افرادی که در فرآیند قضایی نقش دارند، مؤلفه‌های تضمین کرامت انسانی وجود دارد که می‌توان به مؤلفه‌های تضمین کرامت انسانی قاضی اشاره نمود؛ ثالثاً در مواردی به‌دلیل وجود خلأهای قانونی، نیاز به وضع قوانین جدید و ایجاد سازوکارهای اجرایی جهت تضمین کرامت انسانی افراد در فرآیند قضایی وجود دارد.