تاثیر سیاست‌های پولی و مالی بر ادوار تجاری در ایران: رهیافت فازی

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

2 دانشجوی دکتری اقتصاد؛ دانشکده اقتصاد و. حسابداری؛ دانشگاه رازی کرمانشاه, کرمانشاه؛ ایران

3 دکتری اقتصاد، دانشگاه رازی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران

doi
10.22034/ijts.2026.2072584.4193
چکیده

تولید ناخالص داخلی، از مهم‌ترین شاخص‌های اقتصادی هر کشوری است که نشان دهنده اندازه اقتصاد و ظرفیت تولید است. تجربه نشان داده است که این متغیر از روند یکسانی برخودار نیست و حول روند بلندمدت خود، به صورت دوره­های رونق و رکود دچار نوسان شده و موجب بوجود آمدن ادوار تجاری مختلف می‌شود. با توجه به اهمیت بررسی تاثیر سیاست‌های پولی و مالی بر ادوار تجاری در اقتصاد ایران، در این مقاله سعی شده با استفاده از رهیافت فازی، تاثیر این سیاست­ها در بازه سال­های 1403-1369 مورد بررسی قرار گیرد. نتایج حاکی از آن است که متغیر نرخ رشد نقدینگی تاثیری کوچک و غیرقابل توجه ولی متغیر مخارج دولتی تأثیری منفی­ بر بوجود آمدن شکاف تولید در اقتصاد ایران داشته­اند. با مقایسه ضرایب فازی مثلثی متقارن دو متغیر رشد نقدینگی به عنوان معرف سیاست پولی و مخارج دولت به عنوان نماد سیاست مالی بر شکاف ملی، می­توان دریافت که اثرگذاری سیاست مالی بر شکاف تولید، بیش از سیاست پولی است. به تعبیری این مطالعه تایید کننده نظریه کینز است که تاکید می­کند وقتی سیاست پولی اثرگذاری کافی­ای نداشته باشد، سیاست مالی نقش پشتیبان خواهد یافت. همچنین دیگر یافته­ها نشان داد که متغیر نرخ ارز تأثیر مثبتی بر افزایش شکاف تولید دارد که نشان می­دهد در اقتصاد ایران، اثرگذاری افزایش نرخ ارز بیشتر از طرق کانال واردات بوده است تا صادرات. به بیان دیگر کاهش ارزش واقعی پول ملی، نتوانسته است مشوق و محرک خوبی برای افزایش صادرات در اقتصاد ایران باشد.