تاثیر سیاستهای پولی و مالی بر ادوار تجاری در ایران: رهیافت فازی
نویسندگان
1 استادیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
2 دانشجوی دکتری اقتصاد؛ دانشکده اقتصاد و. حسابداری؛ دانشگاه رازی کرمانشاه, کرمانشاه؛ ایران
3 دکتری اقتصاد، دانشگاه رازی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران
doi
10.22034/ijts.2026.2072584.4193چکیده
تولید ناخالص داخلی، از مهمترین شاخصهای اقتصادی هر کشوری است که نشان دهنده اندازه اقتصاد و ظرفیت تولید است. تجربه نشان داده است که این متغیر از روند یکسانی برخودار نیست و حول روند بلندمدت خود، به صورت دورههای رونق و رکود دچار نوسان شده و موجب بوجود آمدن ادوار تجاری مختلف میشود. با توجه به اهمیت بررسی تاثیر سیاستهای پولی و مالی بر ادوار تجاری در اقتصاد ایران، در این مقاله سعی شده با استفاده از رهیافت فازی، تاثیر این سیاستها در بازه سالهای 1403-1369 مورد بررسی قرار گیرد. نتایج حاکی از آن است که متغیر نرخ رشد نقدینگی تاثیری کوچک و غیرقابل توجه ولی متغیر مخارج دولتی تأثیری منفی بر بوجود آمدن شکاف تولید در اقتصاد ایران داشتهاند. با مقایسه ضرایب فازی مثلثی متقارن دو متغیر رشد نقدینگی به عنوان معرف سیاست پولی و مخارج دولت به عنوان نماد سیاست مالی بر شکاف ملی، میتوان دریافت که اثرگذاری سیاست مالی بر شکاف تولید، بیش از سیاست پولی است. به تعبیری این مطالعه تایید کننده نظریه کینز است که تاکید میکند وقتی سیاست پولی اثرگذاری کافیای نداشته باشد، سیاست مالی نقش پشتیبان خواهد یافت. همچنین دیگر یافتهها نشان داد که متغیر نرخ ارز تأثیر مثبتی بر افزایش شکاف تولید دارد که نشان میدهد در اقتصاد ایران، اثرگذاری افزایش نرخ ارز بیشتر از طرق کانال واردات بوده است تا صادرات. به بیان دیگر کاهش ارزش واقعی پول ملی، نتوانسته است مشوق و محرک خوبی برای افزایش صادرات در اقتصاد ایران باشد.