فراتحلیل پژوهش‌های داخلی در زمینۀ اثربخشی مداخلات آموزشی-درمانی مبتنی بر تئوری انتخاب بر مدیریت رفتار فردی

نویسندگان

1 استاد گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

2 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

3 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

4 دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

doi
10.22059/japr.2022.321049.643800
چکیده

در این پژوهش کاربردی که با بهره‌گیری از روش فراتحلیل انجام ‌گرفت، به ترکیب عددی نتایج پژوهش‌های انجام‌شده در ایران در زمینۀ اثربخشی مداخلات آموزشی-درمانی مبتنی بر تئوری انتخاب بر مدیریت رفتار فردی پرداخته شد. جامعۀ آماری فراتحلیل مطالعات دردسترس مرتبط با بررسی اثربخشی مداخلات آموزشی-درمانی مبتنی بر تئوری انتخاب بر مدیریت رفتار فردی، 416 پژوهش بود که در سال‌های 1399-1379 منتشر شده‌اند. برای این منظوراز پایگاه‌های اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، پورتال جامع علوم انسانی، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران، پایگاه مجلات تخصصی نور، بانک اطلاعات نشریات کشور و سیویلیکا در داخل کشور استفاده شد. براساس ملاک‌های تعریف‌شدۀ ورود و خروج پژوهش‌های اولیه و نیز تحلیل حساسیت، درنهایت 72 اندازۀ اثر از 33 مطالعۀ اولیه بررسی شدند. یافته‌های کمی پژوهش‌های منتخب نیز با نرم‌افزار CMA ویرایش 2 تحلیل شدند. نتایج نشان می‌دهد مداخلات آموزشی-درمانی مبتنی بر تئوری انتخاب بر مدیریت رفتار فردی تأثیر معنا‌داری دارد. همچنین براساس ملاک کوهن، میزان اندازۀ اثر ترکیبی آن برای مدل اثرات تصادفی، در حد بزرگ (09/1= ES) ارزیابی می‌شود. به‌طور خلاصه می‌توان نتیجه گرفت آموزش‌های مبتنی بر تئوری انتخاب می‌تواند بر مدیریت رفتار فردی و بهبود روابط افراد تأثیر مطلوب و چشمگیری داشته باشد؛ بنابراین به‌شدت توصیه می‌شود مبانی آموزشی-درمانی تئوری انتخاب در مراکز مشاوره‌ای سازمان‌های مختلف به‌صورت فردی و گروهی استفاده شود.