دو نگاره‌ی همسان (بررسی تطبیقی امپرسیونیستی دو شخصیّت نمادین «مجنون» و «اورفه» بر اساس نگاره های به جامانده)

نویسندگان

1 استاد گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه خوارزمی

2 دانش آموخته ی کارشناسی ارشد ادبیّات تطبیقی دانشگاه خوارزمی

doi
10.22080/rjls.2018.2192
چکیده

اگر به تعبیر هراکلیتوس عالم را هماهنگی کشش­ها بدانیم که در قسمت­های مختلف هستی اعم از متون دیداری و نوشتاری تبلور یافته است، پس می­توان برون­داد این کشش­ها را در برخی از شخصیت­های نمادین ادبیات جهان مانند اورفه و مجنون؛ هم در متون نوشتاری و هم در متون دیداری مثل نگاره­ ها یافت. دراین نوشتار از منظر مکتب امپرسیونیسم و با نگاهی تطبیقی بر اساس مطابقت وجوه داستانیِ زندگی و مرگ این دو شخصیّت (مجنون و اورفه) در متون ادبی، به بررسی مطابقت شگفت انگیز تابلوهای تمثالی آنان مبادرت گردد و مشخص شود که تواترات شخصیّتی چگونه در متن ادبی و هنری با هم پیوند یافته­ اند. علاوه بر هم ­محوریِ مناسبی که در همان مرحله ­ی ابتدایی نمادین سازی از مجنون با اورفه دیده می­ شود، به ارتباط احتمالی دیگری میان این دو شخصیّت اشاره گردد که از پیش آگاهی آفرینندگان اثر در فضای داستانی روایت عربی مجنون و سپس تابلوهای نگاره­ ی مجنون در میان حیوانات در ادبیّات و نگارگری ایرانی با سرگذشت و نمونه ­ی نقّاشی­ های رسم شده از اورفه؛ و پیش زمینه­ ی آشنایی با اساطیر یونان و اشتراک نمادهای نجومی در هیئت بطلمیوسی خبر می­ دهد. خالقان گمنام این نگاره ­ها همانند هنرمند امپرسیونیست توانسته­ اند جهان را بیشتر از نظر عواطف و احساس خود بنگرند تا حقیقت واقع خارجی؛ به عبارت دیگر کوشش‌شان مصروف نمایش­ حقایقی شده که بر حسب احساسات و تأثّرات شخصی خود درک کرده­اند.