فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از چالش‌های تعیین حد بستر قانونی نهرها در کشور، مربوط به نهرهایی است که بستر آنها به شکل سنتی و بدون مدل‌سازی هیدرولیکی تعیین شده است. در پژوهش حاضر، با تمرکز به حد بستر قانونی نهر شهرستان (یکی از انشعابات رودخانه جاجرود) تفاوت بستر تعیین شده به شکل سنتی با رویکرد هیدرولیکی و بر اساس راهنمای پهنه‌بندی سیل و تعیین حد بستر و حریم رودخانه (نشریه شماره 307) بررسی می‌گردد. به منظور مدل‌سازی و برآورد دبی سیلاب نهر شهرستان و پهنه‌های سیلگیر رودخانه در حالت طبیعی، از تصاویر ماهواره SPOT مربوط به سال 1365 استفاده شد. پنج عرض بستر (600، 400، 300، 200، و 100 متر) بررسی و پارامترهای هیدرولیکی شامل سرعت، دبی و حاصل‌ضرب سرعت و عمق محاسبه شدند. مطابق توصیه نشریه 307 معیار استاندارد استرالیا با آستانه سرعت × عمق ≥ 0.3 مترمربع بر ثانیه برای شناسایی عرض بستر به‌کار رفت. نتایج مدل‌سازی نشان داد که دبی عبوری از نهر حدود 10 درصد کل دبی سیلاب رودخانه جاجرود است. به علاوه مشاهده شد که عرض بستر 100 متری، با دبی نزدیک به دبی سیلاب 25 ساله و انطباق با معیار انرژی جریان، عرض مناسب بستر نهر شهرستان می باشد. این مطالعه نشان داد که روشی عملی پیشنهاد شده در نشریه شماره 307 برای تعیین عرض بستر رودخانه های سیلابدشتی و کم شیب در شرایط بستر دستخورده از دقت مناسبی برخوردار است و می توان آن را در پروژه های مشاوره ای به کار برد.