ویژگی‌های توصیفی وردایست بر روی جو ایران در فصول گذار

نویسندگان

1 استاد اقلیم‏ شناسی، دانشگاه زنجان، ایران

2 دانشیار اقلیم ‏شناسی، دانشگاه کردستان، ایران

3 دانشجوی دکتری تغییر اقلیم، دانشگاه زنجان، ایران

doi
10.22059/jphgr.2020.285740.1007423
چکیده

وردایست یک لایة مرزی بین دو لایة اتمسفر با ویژگی‏های بسیار متفاوت است. این منطقه نقش بسیار مهمی در هوا و اقلیم جهانی و منطقه‏ای دارد. در این پژوهش برای شناسایی وردایست بر روی جو ایران در ماه‏های فصل پاییز و بهار از داده‏های دما و ارتفاع ژئوپتانسل پایگاه ECMWF برای ترازهای 700 تا 50 هکتوپاسکال با تفکیک مکانی 25/0×25/0 درجة قوسی و مشاهدات روزانه در بازة زمانی 1979 تا 2018 بهره گرفته شد. با توجه به تأثیرات و اهمیت وردایست، سعی شد وردایست و عواملی که احتمال ارتباط آن‏ها با وردایست می‏رفت بررسی شود. نتایج به‏دست‏آمده از این پژوهش نشان داد که روند تغییرات ترازهای فشار وردایست در همة ماه‏های فصل بهار و ماه‏های اکتبر و نوامبر منظم بوده و با افزایش عرض جغرافیایی ارتفاع ترازهای فشار وردایست کاهش می‏یابد. بررسی تغییرات ارتفاع وردایست در رابطه با ترازهای فشار وردایست نیز نشان داد که در فصول واکاوی‏شده‏ این دو نمایه با هم هماهنگ نیستند. براساس نتایج این پژوهش، مشخص شد که احتمال ارتباط وردایست با عوامل محلی پایین است و در بین همة متغیرهای موردبررسی در همة ماه‏های دو فصل موردمطالعه دمای تراز پایین و بالای وردایست بیشترین تأثیر را در روی وردایست دارند.