مدلسازی رابطه پوشش گیاهی با پارامترهای محیطی و عوامل اقلیمی به کمک مدلهای رگرسیون و شبکه عصبی مصنوعی در جنگلهای گز شهرستان ورامین

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران

2 کارشناسی ارشد محیط زیست، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی اراک

3 کارشناس پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

4 دانشیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

5 کارشناس پژوهش، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان تهران

6 کارشناس پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. 6 کارشناس پژوهش، اداره منابع

doi
10.22034/jpr.2025.2253
چکیده

جنگل‌های ایرانی تورانی که در ناحیه خشک تا نیمه خشک واقع شده‌اند از لحاظ تنوع گونه و شرایط اقلیمی دارای شرایط منحصر به فردی هستند. مدیریت و حفاظت از این جنگلها نیاز به بررسی همه جانبه عوامل تاثیرگذار زنده و غیرزنده مانند عوامل اقلیمی، عوامل خاک، فیزوگرافیک بر جنگل و پوشش گیاهی دارد. این تحقیق در جنگلهای گز شهرستان ورامین انجام شد و از مدلهای رگرسیونی و شبکه‌های عصبی مصنوعی جهت شناسایی عوامل تاثیر گذار و درنهایت مدلسازی آنها استفاده شد. به این منظور ابتدا عوامل توصیفی (متغیرهای زیست‌محیطی) مورد استفاده، شامل پارامترهای اقلیمی (دما و بارش)، خاک (حاصلخیزی، ماده آلی، بافت خاک) و توپوگرافی (شیب، جهت و ارتفاع) که به‌عنوان مهم‌ترین متغیرهای ورودی نورون‌های پردازش‌گر محسوب شده تعیین و در نهایت فاکتورهای زیست محیطی مؤثر بر پوشش گیاهی با استفاده از شبکه‌های عصبی و مدلهای رگرسیونی تعیین شد. نتایج نشان که در رابطه با تاج پوشش عامل قطر و میزان نیتروژن خاک متغیرهای مهم و در رابطه با قطر نیز سطح تاج و ارتفاع عوامل مهم و اثر گذار بوند. بنابراین جهت افزایش پوشش گیاهی در منطقه توجه به حفاظت از خاک و همچنین جلوگیری از فرسایش خاک و انجام اقدامات لازم جهت افزایش عناصر مغذی خاک بسیار لازم به نظر می رسد چرا که با توجه به کاهش شدید سطح این جنگلهای ارزشمند و نقش موثری که در جلوگیری از بیابانزایی دارند، لازم است که بیش از پیش اقدامات مدیریتی لازم در جهت حفاظت و احیا خاک انجام گیرد.