تبیین و بررسی رابطه استناد و نقش و تأثیر عرف در احراز آن برای تحقق تحمیل مسؤولیت کیفری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و ‌جرم‌شناسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.

2 استاد گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران.(نویسنده مسئول)

3 استادیار، گروه فقه و حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه حضرت معصومه (س)، قم، ایران.

doi
10.22034/jccj.2023.416848.1385
چکیده

در قانون مجازات اسلامی، قانون‌گذار ایجاد رابطه استناد را در تحمیل مسؤولیت کیفری و مدنی پذیرفته، اما معیار و ضابطه کلی برای شناخت آن تعیین ننموده است و حتی تعریفی دقیق نیز از آن به‌عمل نیاورده است، این درحالی است که شناخت و بررسی این رابطه برای اثبات جنایت و انتساب آن به مرتکب از اهمیت به‌سزایی برخوردار است. بنابراین باتوجه به این دغدغه مطروحه، این مقاله با بررسی رابطه استناد، شناخت جایگاه استناد و نحوه اثبات آن، در پی اثبات این امر است که رابطه استناد قابلیت ضابطه‌مندی را نداشته و باید برای اثبات این امر و مسؤول‌شناختن مرتکب، هر پرونده را به‌طور جداگانه مورد بررسی قرار داد و باتوجه به عرف و شرایط و اوضاع احوال آن پرونده، حکم صحیح و عادلانه‌تری صادر کرد، زیرا اولاً شرایط و اوضاع احوال هر پرونده، حتی درصورتی‌که عنوان مجرمان یکی باشد، متفاوت است و نمی‌شود ضابطه‌ای خاص برای تمامی موارد در نظر گرفت؛ ثانیاً عوامل زیادی مثل قواعد فقهی و عوامل انسانی، ازجمله قربانی جرم در قطع رابطه سببیت و عدم مسؤولیت مرتکب دخیل هستند که در این موارد نمی‌توان ضابطه مشخصی را اعمال کرد، پس باید شرایط و اوضاع احوال خاص هر پرونده توسط عرف رسیدگی شود تا درنهایت بتوانیم رابطه استناد را به مرتکب برای تحمیل مسؤولیت کیفری اثبات و احراز کنیم.