بررسی الگوی بیان نسبی ژنTaMYB73 در برخی اقام جو بومی منطقه سیستان تحت تنش خشکی

نویسندگان

1 دانشیار گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی دانشکده تولید گیاهی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

2 گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی دانشگاه زابل، ایران

3 گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی دانشگاه زابل، ایران

doi
10.22034/jpr.2025.2267
چکیده

رشد گیاهان به شدت تحت تأثیر تنش‌های محیطی چون، خشکی، شوری زیاد، درجه حرارت کم یا زیاد قرار می‌گیرد و بر این اساس شناسایی ژن‌ها، به‌خصوص ژن‌های تنظیم‌کننده که در انطباق یا تحمل تنش نقش دارند بسیار ضروری است. پروتئین‌های خانواده MYB یکی از خانواده‌های بزرگ عوامل نسخه برداری اختصاصی گیاهی است و نقش‌های متنوعی را در مراحل نمو گیاهی و پاسخ به تنش‌ها ایفا می‌کند. از این رو هدف از این تحقیق بررسی الگوی بیان نسبی ژن TaMYB73 و همچنین تغییرات محتوی تنظیم‌کننده‌های اسمزی، محتوی آب نسبی برگ، میزان پروتئین و رنگیزه‌های فتوسنزی چهار رقم جو منطقه سیستان (نیمروز، نومار،اکلیل و زهک) تحت سطوح مختلف تنش ‌خشکی (100 درصد ظرفیت زراعی (شاهد)، 75 درصد ظرفیت زراعی و 50 درصد ظرفیت زراعی) بود. این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. نتایج مقایسه میانگین نشان داد با افزایش سطوح تنش خشکی نسبت به سطح شاهد، میزان رنگیزه‌های فتوسنتزی، محتوی نسبی آب برگ و پروتئین کاهش یافت ولی بیان نسبی ژن ژنTaMYB73 ، غلظت پرولین، کربوهیدرات و میزان کاروتنوئید افـزایش یافت. در بین ارقام مورد بررسی میزان تغییرات تنظیم‌کننده‌های اسمزی، رنگدانه‌های فتوسنتزی، محتوی آب نسبی برگ و بیان نسبی ژن مورد مطالعه در رقم نیمروز و سپس اکلیل، نسبت به سایر ارقام بالاتر بود. از این رو پیشنهاد می‌شود در مطالعات بعدی سایر آزمایشات تکمیلی نیز برای تأیید نتایج فوق انجام شود تا بتوان از طریق مطالعات آزمایشگاهی ارقام را از نظر تنش‌ها و به‌خصوص تنش خشکی در زمان کمتری دسته‌بندی نمود.