بررسی اثر هم‌زیستی میکوریزی بر محتوای آبی و سیستم آنتی‌اکسیدان گیاه شیرین بیان (Glycyrrhiza glabra L. ) تحت تنش خشکی

نویسندگان

1 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم ، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

3 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

4 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

doi
10.22034/jpr.2025.2268
چکیده

رابطه همزیستی بین قارچ‌‌های میکوریز آربوسکولار و ریشه‌ی گیاهان عالی، یک نقش مهمی را در تحمل گیاهان به تنش آبی ایفا می‌کند. بنابراین برای بررسی اثر هم‌زیستی میکوریزی بر محتوای آبی و سیستم آنتی‌اکسیدان گیاه شیرین بیان (Glycyrrhiza glabra L.) تحت تنش کم‌آبی، آزمایشی فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با دو فاکتور شامل (1) تلقیح شده میکوریزی با قارچ Funneliformis mosseae و بدون تلقیح و (2) سطوح کم‌آبی 100% (شاهد)،70% و 50% ظرفیت‌زراعی (FC) اجرا شد. نتایج نشان داد که تنش کم‌آبی، محتوای نسبی آب برگ و وزن ‌خشک گیاه را کاهش داد و همزیستی میکوریزی موجب بهبود این شاخص‌های رشد گردید. بررسی‌های بیوشیمیایی نیز نشان داد همزیستی میکوریزی به‌طور معنی‌داری محتوای پرولین و مالون دی‌آلدهید در دو سطح تنش و فنل در سطح FC50% را در مقایسه با گیاهان غیرمیکوریزی کاهش داد. محتوای فلاوونوئید گیاهان میکوریزی در سطح FC50% بیشتر از گیاهان غیرمیکوریزی بود. همچنین همزیستی با قارچ F. mosseae، فعالیت‌های آسکوربات پراکسیداز و پلی‌فنل اکسیداز بخش هوایی و زیرزمینی و پراکسیداز بخش هوایی را در تمام سطوح رطوبتی خاک در مقایسه با گیاهان بدون تلقیح به‌طور معنی‌داری کاهش داد. درحالیکه همزیستی میکوریزی منجر به افزایش معنی‌دار فعالیت‌های کاتالاز و پراکسیداز ریشه در سطح FC50% و فعالیت-های سوپراکسید دیسموتاز و کاتالاز بخش هوایی در سطح FC70% شد. به‌طور کلی نتایج نشان‌ داد که همزیستی گیاه شیرین‌بیان با قارچ F. mosseae با بهبود محتوای آبی و تنظیم پاسخ سیستم دفاع آنتی‌اکسیدان آنزیمی و غیرآنزیمی موجب کاهش آثار مضر تنش کم‌آبی گردید.