بررسی رابطه اندیشه و جامعه در آرای وبر : نقدی بر امکان پروتستانتیسم اسلامی در آرای روشنفکران ایران
نویسندگان
1 دانشیار علوم سیاسی دانشگاه اصفهان
2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی گرایش جامعهشناسی سیاسی، دانشگاه اصفهان
doi
10.30465/cps.2021.34438.2692چکیده
برداشت یکجانبهگرایانه از نسبت فرهنگ و توسعه در آرای وبر، تصوری اشتباه را در خصوص این نسبت موجب شده است.این نوشتار با ارائه نظریه صحیح وبر، ذیل مفهوم قرابت گزینشی (خویشاوندی انتخابی) و همچنین بازخوانی نگاه او به مفاهیم خاص الهیات مسیحی، میکوشد آرای وی را سنجه افکار روشنفکران ایرانی در خصوص نسبت دینپیرایی و توسعه، و امکان بازسازی آن در نظام الهیاتی اسلام قرار دهد.نتایج حاصل از این اعتبارسنجی حاکی از آن است که به عکس نگاه مثبت روشنفکران ایرانی به تکرار تجربه الهیاتی مسیحیت در مفاهیم اسلامی، این امر نه تنها با درونمایههای الهیاتی اسلام تناسب ندارد؛ که تکرار تصنعی آن در جهان اسلام نیز بیش از تحقق توسعه به عارضهای در ساحت ارگانیک عرف و شرع در جامعه اسلامی منجر میشود . تجربه تاریخی ناموفق ایرانیان در صورتبندی دین ایدئولوژیک و دین مدنی بر پایه ایده پروتستانتیسم اسلامی نیز شاهدی بر این مدعاست.دیگر نقیصه پروژه فکری روشنفکران ایرانی در سنجه آرای وبر، بیتوجهی به بنیادهای عینی توسعه است.آرای وبر در این خصوص همچنانکه از عنوان نظری «قرابت گزینشی» برمیآید، رخدادی است که در تعامل عین و ذهن محقق میگردد.اهداف این تحقیق با روش استنادی و تمرکز بر آثار وبر و نظریات روشنفکران ایرانی پیگیری می-شود.