مقایسة درمان شناختی-رفتاری و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر افکار پارانوئیدی در زنان مبتلا به افسردگی پس ‌از زایمان

نویسندگان

1 دکترای روان شناسی، استادیار، گروه روان شناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.

2 دانشیار، گروه روانشناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری، گروه روانشناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی

4 استادیار گروه روان شناسی ،واحد کرج،دانشگاه آزاد اسلامی.کرج.ایران

5 دکترای روان شناسی، استادیار، گروه روان شناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.

doi
10.22059/japr.2022.318049.643739
چکیده

هدف پژوهش حاضر مقایسة اثربخشی درمان‌های شناختی-رفتاری و مبتنی بر پذیرش و تعهد بر افکار پارانوئیدی در زنان مبتلا به افسردگی پس از زایمان بود. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون-پیگیری سه‌ماهه با گروه کنترل و با هدف کاربردی بود. جامعة ‌آماری شامل زنان مبتلا به افسردگی پس‌ از زایمان بود که در سال 98 به مراکز سلامت غرب استان البرز مراجعه کرده بودند. 45 نفر از مراجعان که افسردگی آن‌ها با مقیاس افسردگی پس از زایمان ادینبورگ (EPDS) تأیید شد، به روش نمونه‌گیری دردسترس انتخاب و به روش نمونه‌گیری تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل (هر گروه 15 نفر) جای‌دهی شدند. گروه‌ها برای پیش‌آزمون-پس‌آزمون-پیگیری به نسخة فارسی مقیاس افکار پارانوئیدی گرین (GPTS) به‌صورت داوطلبانه پاسخ دادند. بعد از پیش‌آزمون، اعضای گروه آزمایش 1 درمان شناختی-رفتاری و گروه آزمایش 2 درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد دریافت ‌کردند، اما گروه کنترل هیچ نوع مداخله‌ای را دریافت ‌نکرد. از روش تحلیل‌ کوواریانس و آزمون تعقیبی بونفرونی، با نرم‌افزار 24-SPSS استفاده‌ شد. میانگین و انحراف ‌معیار افکار پارانوئیدی، در پیش‌آزمون 76/10±76/116، در پس‌آزمون 31/12±29/106 و در پیگیری 38/21±04/99 بود. همچنین میانگین نمرات در گروه‌های پس‌آزمون و پیگیری در گروه‌های آزمایش شناختی-رفتاری و پذیرش و تعهد، کمتر از گروه کنترل بوده ‌است. تفاوت میانگین بین گروه‌های آزمایش شناختی-رفتاری با گروه کنترل، معنادار نبوده (158/0P=)، اما تفاوت میانگین بین گروه‌های آزمایش درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با گروه کنترل، معنادار بوده ‌است (000/0P=). در مرحلة پیگیری نیز نتایج تکرار شد. با توجه به اثربخشی معنادار درمان مبتنی‌ بر پذیرش و تعهد پیشنهاد می‌شود این درمان، برای کاهش افکار پارانوئیدی در زنان مبتلا به افسردگی پس ‌از زایمان، درمان ترجیحی درنظر گرفته شود.