بازکاوی بزه‌دیده‌شناسی قضایی در سیاست جنایی ایران و آمریکا با تأکید بر بزه قتل

نویسندگان

1 گروه حقوق، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.

2 دانشیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. (نویسنده مسؤول)

3 گروه حقوق، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.

doi
10.22034/jccj.2025.500261.1706
چکیده

بزه‌دیده‌شناسی قضایی به مسأله بزه‌دیدگی به‌نحو خاص با هدف کشف بزه، اقناع دادرسان دادگاه‌ها در فرآیند رسیدگی قضایی، اثبات بزه و تأمین عدالت کیفری تأکید دارد. در بزه قتل، باتوجه به آثار ناگوار، این علم جایگاه ویژه‌ای دارد. در این نوع بزه، کشف مسائل فنی بزه و دلایل وقوع بزه و نیز تحقیقات علمی در چگونگی ارتکاب بزه از اهمیت بالایی برخودار است. دادگاه‌های کیفری همواره بر این باورند که در اقناع وجدان، ناگزیر باید از رویکردهای جرم‌شناسانه کشف جرم و مطالعه علمی بزه‌دیدگی و شناخت بزه‌دیدگان خاص پیروی کرد. این رویکردها در قتل‌های زنجیره‌ای کاربرد بیشتری دارند. در این نوع قتل‌ها، قاتل دارای رضایت روانی و انگیزه برای ارتکاب بزه و معمولاً یا با هدف تجاوز و تماس جنسی و یا تخلیه خشم، نفرت، هیجان‌جویی، سود مالی و جلب اقدام می‌کند. نقش بزه‌دیدگی در این نوع بزه، به‌علت مشکلات روانی، خودمحوری و عدم تفکر و تمرکزِ بزهکار، نیاز به بزه‌دیده‌شناسی قضایی خواهیم داشت. در این پژوهش که به روش توصیفی ـ تحلیلی گردآوری شده است، مطالعه در سیاست جنایی ایران و آمریکا نشان داد که نظام کیفری هر دو کشور در پی توانمندسازی نظام عدالت کیفری در راستای احقاق حقوق بزه‌دیدگان بزه قتل و مطالعه علمی بزه‌دیدگی در بزهکاری خاص مانند بزه قتل با هدف تأمین اصول بنیادین دادرسی کیفری در اثبات بزهکاری، کشف حقیقت و جبران صدمات وارده می‌باشد.