جرم‌انگاری بی‌حجابی با تأکید بر قاعده نفی ضرر؛ چالش‌های نظری و حقوقی

نویسندگان

1 استادیار، گروه حقوق، دانشکده حقوق، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران.

2 دانشجوی دکتری فقه و حقوق جزا، دانشکده الهیات، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران

3 استادیار، گروه فقه و حقوق جزا، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران. (نویسنده مسؤول)

doi
10.22034/jccj.2025.468381.1606
چکیده

در سال‌های اخیر به‌ویژه، بحث حجاب به یکی از موضوعات مهم اجتماعی تبدیل شده است که درخصوص آن اختلاف نظر وجود داشته و برخی مخالفان بی‌حجابی معتقد به جرم‌انگاری و استفاده از ضمانت اجرای کیفری برای بی‌حجابی هستند. مقاله حاضر درصد بررسی جرم‌انگاری بی‌حجابی با تأکید بر قاعده نفی ضرر و چالش‌های نظری و حقوقی آن است. این مقاله توصیفی ـ تحلیلی است و با استفاده از روش کتابخانه‌ای به بررسی موضوع مورد اشاره پرداخته است. از منظر قاعده لاضرر، عدم رعایت پوشش می‌تواند باعث خسارات جبران‌ناپذیر روحی و روانی و برهم‌زدن آسایش افراد گردد. قاعده لاضرر که توسط فقیهان عامه و خاصه، پیوسته در مورد خسارات مادی به‌کار رفته است، با تحلیل روایت مأثوره از پیامبر اکرم (ص) می‌تواند در مورد زیان‌های معنوی نیز به‌کار رود، اما جرم‌انگاری بی‌حجابی از منظر قاعده لاضرر با چالش‌های جرم‌شناختی مواجه است. اصول حاکم بر جرم‌انگاری جامعه‌شناختی، ازقبیل اصل پدرسالاری یا حمایت‌گرایی قانونی و یا حمایت‌گرایی اخلاقی برای جرم‌انگاری عدم رعایت پوشش در جامعه دینی مناسب نیست، بلکه حکومت اسلامی می‌تواند با توسل به آیات و روایات و تمسک به اصل تکلیف‌مداری احکام الهی و به‌لحاظ اصول خسارات باری معنوی در بی‌حجابی و توجیه‌ناپذیری آن، آزادی‌های افراد را محدود و مبادرت به جرم‌انگاری و درنهایت تعزیر مستنکفین آن نماید.