فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده سابقه و هدف : ارزن ها از جمله ارزن دم روباهی به دلیل طول دوره رشد کوتاه به عنوان یک محصول بین فصلی بدون مزاحمت برای زراعت قبلی و بعدی اهمیت ویژه ای دارند. موفقیت در دستیابی به ظرفیت‌های محیطی از قبیل نور منتج به توسعه سطح برگ و افزایش عملکرد دانه و اجزای عملکرد لاین های ارزن دم روباهی در مقایسه با رقم شاهد از طریق بهبود ارتفاع گیاه، تعداد برگ و گره، طول پانیکول و قطر ساقه توسط محققان زیادی گزارش شده است. بررسی های اواخر دهه 1980نشان داد، با استفاده از ارقام برتر و تکنیک‌های به زراعی نظیر فاصله مناسب بوته ها روی ردیف و فاصله بهینه خطوط کاشت، عملکرد دانه می‌تواند دو سه برابر شود، اما این یافته ها باید به روز شوند و برای ارقام جدید، خاک و شرایط آب و هوایی هر منطقه آزمایش شوند. به منظور بررسی عملکرد، اجزای عملکرد و برخی از صفات مورفولوژیکی و فنولوژیکی ژنوتیپ‌های ارزن دم روباهی این تحقیق انجام شد.مواد و روش‌ها : یک آزمایش اسپلیت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک-های کامل تصادفی با سه تکرار طی سال های 1397 و 1398 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی گنبد به اجرا در آمد. تیمارهای این آزمایش شامل تراکم به‌عنوان فاکتور اصلی در سه سطح (30، 35 و 40 بوته در متر مربع)، فاصله خطوط به‌عنوان فاکتور فرعی در سه سطح (40، 50 و 60 سانتی‌متر) و ژنوتیپ‌های ارزن دم روباهی به عنوان فاکتور فرعی فرعی شامل سه ژنوتیپKFM2 ، KFM5 و باستان بودند. هر کرت مشتمل بر چهار ردیف به طول 10 متر بود. بذور بصورت پشت سر هم کاشته شدند و سپس بر مبنای تیمارهای فاصله ردیف و تراکم‌های D1، D2 و D3 تنک شدند. برداشت به‌منظور برآورد عملکرد دانه، بعد از حذف حاشیه از دو خط وسط هر کرت به مساحت 4 متر مربع صورت پذیرفت. برای اندازه گیری صفات زراعی و اجزای عملکرد دانه ده بوته بصورت تصادفی از هر تیمار نمونه برداری شد. تجزیه واریانس و مقایسه میانگین ها با نرم افزار SAS انجام شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد، با کاهش تراکم، وزن هزاردانه از 68/2 به 3/3 گرم افزایش یافت، در بین ژنوتیپ‌ها نیز، ژنوتیپ KFM5 بیشترین وزن هزاردانه ( 29/3گرم) را داشت. کمترین تراکم (30 بوته در متر مربع)، بیشترین طول پانیکول (79/15سانتی-متر) را نیز داشت و بیشترین تعداد دانه در پانیکول (3560) را تراکم 35 بوته در متر مربع به خود اختصاص داد و فاصله خطوط 50 سانتی‌متردارای بیشترین تعداد دانه در پانیکول (3456) و بیشترین عملکرد دانه (78/2 تن در هکتار) بود. نتیجه گیری: مقایسه میانگین تیمارها نشان داد لاین KFM5 با عملکرد 271/0 کیلوگرم در متر مربع و 02/14 درصد افزایش، لاین مناسب بود. ضمنا این لاین که زود رس‌تر (نسبت به لاین KFM2 و رقم باستان)هم می‌باشد، با پانیکول بازی که دارد دچار بیماری نشد که مزیت مهمی به شمار می‌رود. برای این لاین تراکم 35 بوته در متر مربع نیز با عملکرد 27/0 کیلوگرم در متر مربع و 7/7 درصد افزایش بهتر از تیمار شاهد بود. مناسبترین فاصله خطوط کاشت هم 50 سانتی‌متر بود.