بررسی نقش واسطه‌ای معنای زندگی در رابطۀ افسردگی و جو عاطفی خانواده با افکار خودکشی در زنان وابسته به مواد مخدر

نویسندگان

1 استادیار گروه روان‌شناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

2 استاد گروه روان‌شناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

3 استادیار گروه روان‌شناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

4 دانشجوی دکتری گروه روانشناسی سلامت، واحد بین المللی خرمشهر ، دانشگاه آزاد اسلامی، خرمشهر، ایران.

doi
10.22059/japr.2022.313248.643683
چکیده

هدف این پژوهش بررسی نقش واسطه‌ای معنای زندگی در رابطۀ افسردگی و جو عاطفی خانواده با افکار خودکشی در زنان وابسته به مواد مخدر است. روش پژوهش کاربردی و از نوع توصیفی-همبستگی است. جامعۀ هدف کلیۀ زنان وابسته به مواد مخدر شهرستان اهواز و تعداد نمونه‌های موجود 180 نفر است که از میان آن‌ها به روش نمونه‌گیری دردسترس 149 نفر انتخاب شدند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش‌های آمار توصیفی و استنباطی و برای تعیین نرمال‌بودن داده‌ها از کجی و کشیدگی و روش تحلیل مسیر در جهت ارزیابی مدل پیشنهادی استفاده شد. ابزارهای پژوهش عبارت است از پرسشنامۀ افکار خودکشی محمدی‌فر و همکاران (SIS)، افسردگی بک (BDI-II)، جو عاطفی خانوادۀ هیل برن (FEA) و معنای زندگی استیگر و اوشی (MLQ). برای تجزیه و تحلیل داده‌های پژوهش، از نرم‌افزار SPSS 25 و AMOS 25 استفاده شد. در مدل پیشنهادی، متغیر افکار خودکشی به‌عنوان متغیر ملاک، متغیرهای جو عاطفی خانواده و افسردگی به‌عنوان متغیرهای پیش‌بین تعیین شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد در مدل مفروض، کلیۀ مسیرهای مستقیم به افکار خودکشی، به‌جز جو عاطفی خانواده، در سطح 01/0> p معنادار هستند. مسیرهای غیرمستقیم نیز از طریق معنای زندگی به‌عنوان متغیر میانجی با افکار خودکشی معنادار شدند. براساس نتایج پژوهش، مدل پیشنهادی رابطۀ افسردگی و جو عاطفی خانواده با میانجی‌گری معنای زندگی با افکار خودکشی از برازش مطلوبی برخوردار است و این مدل در جهت شناخت عوامل مؤثر در افکار خودکشی زنان وابسته به مواد مخدر بسیار اهمیت دارد.