شناسایی روشهای اثبات انگیزه در نظام قانونگذاری و رویه قضایی ایران با تأکید بر جرایم امنیتی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه حقوق کیفری و جرمشناسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. (نویسنده مسؤول)
3 دانشیار مدعو، گروه حقوق، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران؛ دانشیار، گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22034/jccj.2025.453291.1545چکیده
انگیزه یکی از ارکان عنصر معنوی است که معمولاً تأثیری در تحقق عمل مجرمانه، مسؤولیت کیفری و مجازات ندارد؛ با این وجود در سالهای گذشته توجه قانونگذار کیفری به این رکن، بیشتر از پیش معطوف شده و میزان تأثیر آن در عنصر معنوی، افزون گردیده است. جرایم امنیتی از مهمترین جرایمی هستند که نقش انگیزه در تحقق و یا میزان مجازات آنها، غیرقابل انکار است. این پژوهش به شیوه توصیفی ـ تحلیلی به شناساییِ مهمترین روشهای اثبات انگیزه در نظام قانونگذاری و رویه قضایی ایران با تأکید بر جرایم امنیتی پرداخته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که در سطح قانونگذاری، سازوکارهایی همچون تشکیل پرونده شخصیت و نیز توجه به اماره زمان ارتکاب جرم، از مهمترین روشها بهمنظور اثبات انگیزه در جرایم امنیتی میباشند. در سطح قضایی نیز روشهایی همچون تفویض اختیار به ضابطین خاص و نیز ارجاع امر به کارشناس، ازجمله مهمترین روشهای پیش روی قضات در این حوزه هستند، اگرچه که هریک از روشهای فوق، حسب مورد قابلیت نقض حقوق دفاعی متهم و اخلال در رسیدگی در مهلت معقول را دارا میباشند.
