اثربخشی آموزش خودشفقتی بر تاب‌آوری تحصیلی و نشاط ذهنی دانش‌آموزان دورۀ متوسطه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی روان‌شناسی تربیتی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

3 استاد گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

4 دانشیار گروه سنجش و اندازه گیری، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

doi
10.22059/japr.2022.318739.643756
چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش خودشفقتی بر تاب‌آوری تحصیلی و نشاط ذهنی دانش‌آموزان دورۀ متوسطه انجام شده است. روش پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و طرح تحقیق از نوع نیمه‌آزمایشی با پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه گواه است. جامعۀ آماری پژوهش شامل دانش‌آموزان دختر دورۀ متوسطه دوم شهر تهران در سال تحصیلی 1399-1398 است. در این پژوهش، 40 دانش‌آموز با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند و با گمارش تصادفی در گروه‌های آزمایش و گواه قرار گرفتند (20 دانش‌آموز در گروه آزمایش و 20 دانش‌آموز در گروه گواه). گروه آزمایش مداخلۀ آموزش خودشفقتی را طی یک ماه در 7 جلسۀ 60 دقیقه‌ای دریافت کرد. پرسشنامه‌های استفاده‌شده در این پژوهش شامل پرسشنامۀ تاب‌آوری تحصیلی (ARQ) و نشاط ذهنی (MVS) است. داده‌های حاصل از پژوهش به شیوۀ تحلیل کوواریانس با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخۀ 23 تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان می‌دهد آموزش خودشفقتی بر تاب‌آوری تحصیلی و نشاط ذهنی دانش‌آموزان دوره متوسطه تأثیر معنادار دارد (001/0 p<). بدین‌صورت که این مداخله توانسته به افزایش تاب‌آوری تحصیلی و نشاط ذهنی دانش‌آموزان دوره متوسطه منجر شود؛ بنابراین می‌توان گفت آموزش خودشفقتی با بهره‌گیری از فنونی مانند آشنایی با مفهوم ذهن‌آگاهی، پذیرش هیجانات، رویارویی با هیجانات، مهارت مسئولیت‌پذیری فردی و خودآگاهی می‌تواند روشی کارآمد برای افزایش تاب‌آوری تحصیلی و نشاط ذهنی دانش‌آموزان دورۀ متوسطه باشد.