اثربخشی درمان تمایزیافتگی خود بر خودمیان‌بینی و سازگاری زناشویی زوجین براساس نظریۀ سیستم‌های خانوادۀ بوون

نویسندگان

1 دکتری روانشناسی عمومی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران

2 دانشیار، گروه روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، مرکز قم ، قم، ایران.

3 استادیار، گروه روانشناسی واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران

doi
10.22059/japr.2022.311721.643662
چکیده

هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی درمان تمایزیافتگی خود بر خودمیان‌بینی و سازگاری زناشویی زوجین براساس نظریۀ خانوادۀ بوون است. این پژوهش کاربردی و نیمه‌تجربی از نوع پیش‌آزمون-پس‌آزمون و پیگیری با گروه کنترل است. جامعۀ آماری این پژوهش شامل مراجعه‌کنندگان 21 تا 45 ساله یعنی 56 نفر از زوجین مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره ناجا در شهر تهران در سال 1397 است. از بین آن‌ها 30 زوج انتخاب شدند که 15 زوج در گروه آزمایش و 15 زوج در گروه کنترل قرار گرفتند. پرسشنامۀ سازگاری زناشویی لاک-والاس (LWMST) و پرسشنامۀ خودمیان‌بینی لاپسلی (LAPSEL) ابزارهای پژوهش به‌شمار می‌روند. مداخلۀ گروه آزمایش در قالب درمان گروهی در 10 جلسه در سه ماه اجرا شد و گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکردند. از طرح تحلیل واریانس مختلط با اندازه‌گیری مکرر و برای آزمون فرضیه از طرح تحلیل آمیخته به‌وسیلۀ نرم‌افزار SPSS-21 استفاده شد. مداخلۀ درمانی تمایزیافتگی در افزایش سازگاری زناشویی معنادار بود (001/0=P). در خودمیان‌بینی، نتایج مقیاس افسانه‌پردازی (PFS) نشان داد مداخله بر مؤلفۀ یکتایی (048/0=P) و مؤلفه‌های همه‌توانی و آسیب‌پذیری مداخله (001/0=P) مؤثر است. همچنین در متغیر خیال‌پردازی، مداخله معنادار بوده است (001/0=P). پیگیری یک‌ماهۀ نتایج نشانگر پایداری اثرات مداخله بوده است؛ بنابراین مداخله در گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل در مراحل پس‌آزمون و آزمون پیگیری موجب افزایش سازگاری و کاهش خودمیان‌بینی در زوجین شد. با توجه به یافته‌های پژوهش، این رویکرد می‌تواند در زمینۀ افزایش سازگاری و کاهش خودمیان‌بینی در زوجین مورد استفادۀ مشاوران و درمانگران خانواده واقع شود.