مطالعۀ نقش عوامل خانوادگی در اضطراب بازگشت به خانۀ دانشجویان دختر ساکن خوابگاه

نویسندگان

1 استادیار، گروه آموزشی مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه‌طباطبایی، تهران، ایران.

2 کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22059/japr.2021.316610.643724
چکیده

هدف پژوهش حاضر، شناسایی عوامل مؤثر خانوادگی در اضطراب بازگشت به خانۀ دانشجویان دختر ساکن خوابگاه است. این پژوهش بنیادی است و به‌منظور درک عوامل خانوادگی، به روش کیفی و با استفاده از رویکرد پدیدارشناسی انجام شده است. جامعۀ آماری پژوهش را دانشجویان دختر خوابگاهی مجرد تشکیل دادند که در حال تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه علامه طباطبایی استان تهران بودند و تا پایان سال تحصیلی 1397-1396 فارغ‌التحصیل شدند. از میان این دانشجویان دختر، 10 نمونه به روش نمونه‌گیری مبتنی بر هدف، از نوع نمونه‌گیری گلوله‌برفی انتخاب شدند و ادراکات آن‌ها از عوامل مؤثر مربوط به خانواده در اضطراب بازگشت به خانه از طریق مصاحبۀ نیمه ساختاریافته بررسی شد. به‌منظور تحلیل یافته‌ها از روش هفت‌مرحله‌ای کلایزی استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها به شناسایی 24 مفهوم اولیه منجر شد که در 12 مضمون فرعی طبقه‌بندی‌ شدند. از طبقه‌بندی مجدد این مضامین، چهار تم یا مضمون اصلی سبک ارتباطی ناکارآمد در خانواده، مرزهای مغشوش خانوادگی، فقدان تصمیم‌گیری کارآمد و سبک‌های فرزندپروری ناکارآمد به‌دست آمد. یافته‌های پژوهش نیز به‌صورت جدول‌هایی طبقه‌بندی و ارائه شدند. نتایج نشان می‌دهد ناکارآمدی در هریک از حیطه‌های سبک ارتباطی، مرزهای خانوادگی، تصمیم‌گیری و سبک‌های فرزندپروری به اضطراب بازگشت به خانۀ دانشجویان دختر خوابگاهی منجر می‌‌شود؛ بنابراین می‌توان با آگاهی‌بخشی به خانواده‌ها، به‌ویژه در بافت آموزش خانواده در رسانه‌های عمومی و مدارس فرزندان، احتمال بازگشت دانشجویان دختر را به خانه افزایش داد و زمینۀ ثبات نهاد خانواده را فراهم کرد.