ارزیابی تأثیر نااطمینانیهای نرخ ارز مؤثر واقعی بر میزان سرمایهگذاری بخش کشاورزی در استانهای ایران: تحلیل با استفاده از رهیافت دو مرحلهای سوامی
نویسندگان
1 گروه اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی بناب، بناب، ایران
doi
10.22067/jead.2025.91433.1323چکیده
نرخ ارز مؤثر واقعی، معیاری برای ارزیابی ارزش پول یک کشور در برابر سبدی از ارزهای دیگر، با لحاظ تفاوتهای سطح قیمت داخلی و خارجی است که رقابتپذیری اقتصادی را در تجارت بینالمللی نشان میدهد. این پژوهش به بررسی تأثیر نااطمینانیهای نرخ ارز مؤثر واقعی بر سرمایهگذاری در بخش کشاورزی استانهای مختلف ایران در دوره زمانی 1387 تا 1402 پرداخته است. در این مطالعه، ابتدا نااطمینانی نرخ ارز با استفاده از مدلهای EGARCH محاسبه و بهعنوان متغیر توضیحی در مدل مورد بررسی قرار گرفت. سپس، تابع سرمایهگذاری بخش کشاورزی با استفاده از تکنیک Swamy برآورد شد. برای تخمین توابع رگرسیونی و حل مدلها، از نرمافزارهای Eviews9 و Stata14 استفاده شد. نتایج آزمونهای ریشه واحد فیشر و دیکی فولر نشاندهنده ناپایداری متغیرها در این سطح بوده و آزمونهای همانباشتگی درونی رابطه بلندمدت میان متغیرها را تأیید کردند. یافتههای این پژوهش نشان داد که تولید ناخالص داخلی بخش کشاورزی استانها، نرخ بهره و اعتبارات بانکی تأثیر معناداری بر سرمایهگذاری کشاورزی دارند. همچنین، تأثیر نااطمینانی نرخ ارز مؤثر واقعی در استانهای مختلف متفاوت بوده است. بهطور خاص، این نااطمینانی تأثیر مثبت و معناداری بر سرمایهگذاری کشاورزی در استانهای اصفهان و آذربایجان غربی داشته، در حالیکه در استانهای سمنان، سیستان و بلوچستان، مازندران، آذربایجان شرقی و کرمانشاه تأثیر منفی مشاهده شده است.