مدل سازی و پیش بینی گرد و غبار در غرب ایران
نویسندگان
1 استاد گروه جغرافیای طبیعی، اقلیمشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 دانشجوی دکتری گروه جغرافیای طبیعی، اقلیمشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3 دانشجوی دکتری گروه مهندسی بیوسیستم، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
doi
10.22059/jphgr.2020.284389.1007408چکیده
برای مدلسازی و پیشیابی پدیدة مخاطرهای گرد و غبار در مناطق گردوغبارخیز ایران، نخست دادههای گرد و غبار، دما، و رطوبت 28 ایستگاه مناطق درگیر شدید با گرد و غبار در ایران در بازة زمانی 29 ساله (2018-1990) اخذ شد. سپس، با استفاده از مدلهای شبکة عصبی ANFIS و RBF در نرمافزار MATLAB مدلسازیها انجام گرفت. دادههای گرد و غبار بهدستآمده از پیشبینی با استفاده از مدل تصمیمگیری چندمتغیرة TOPSIS و مناطق بیشتر درگیر با پدیدة مخاطرهای گرد و غبار برای سالهای آتی اولویتسنجی و مشخص شدند. براساس نتایج پژوهش، مقایسة دو مدل شبکة عصبی ANFIS و RBF در بهترین شرایط نشان داد که مقدار RMSE مدل ANFIS برابر با 67/11 و مدل RBF برابر با 19/2 است. بنابراین، قدرت دقت RBF در پیشبینی گرد و غبار در سالهای شبیهسازیشده بیشتر است. براساس نتایج خروجی مدل شبکه عصبی- مصنوعی RBF در پیشبینی گرد و غبار برای سالهای آتی ایستگاههای مورد مطالعه؛ در هر دو مقیاس میانگین و حداکثر فراوانی گرد و غبار، ایستگاههای غربی و جنوب غربی منطقه مورد پژوهش بیشتر در معرض گرد و غبار در سالهای آینده قرار گرفتند. همچنین، در مدل TOPSIS، ایستگاههای آبادان، مسجد سلیمان، و اهواز بهترتیب با مقدار درصد (1، 95/0، و 81/0) در معرض گرد و غبار قرار گرفتند.