بررسی مسؤولیت کیفری اطفال در ایران باتوجه به اسناد بینالمللی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرمشناسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق جزا و جرمشناسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
3 استادیار، گروه حقوق جزا و جرمشناسی، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. (نویسنده مسؤول)
doi
10.22034/jccj.2024.457293.1563چکیده
یکی از شاخصهای مسؤولیتپذیری افراد در حقوق کیفری، ملاک سن است. هدف این پژوهش بررسی مسؤولیت کیفری اطفال در ایران براساس اسناد بینالمللی است که از نوع تحقیقات نظری و با استفاده از روشهای توصیفی ـ تحلیلی مبتنیبر مطالعات کتابخانهای برای توصیف تطبیقی موضوع و موضوعات مرتبط است. در نظام عدالت کیفری ایران تغییرات قانونی زیادی در زمینه تعیین سن مسؤولیت کیفری ایجاد شده و استانداردهای مختلف جرایم اطفال و نوجوانان و نظامهای پاسخگویی متفاوتی اتخاذ شده است که کم و بیش در اسناد و مقررات بینالمللی رعایت میشود. قانونگذار ایران شاخص مسؤولیت کیفری را بر معیار دیگری که همان سن بلوغ جنسی است، قرار داده است، اما در مواد قانونی کاستیها و خلأهایی وجود دارد که بهموجب آن قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با مسائلی در ارتباط با مسؤولیت کیفری اطفال مواجه بوده است. از این میان آیا بین بلوغ و سن مسؤولیت کیفری ارتباط منطقی وجود دارد؟ چرا قانونگذار ارتکاب جرمی را که مستلزم مجازات یا جبران خسارت است، نسبتاً مسؤول کیفری میداند و طبق ماده 146 قانون مجازات اسلامی، خردسالان مسؤولیتی ندارند؟ در این مقاله با پاسخ به این پرسشها، نقد قواعد بلوغ مسؤولیت کیفری اطفال و تبیین کاستیها و مشکلات آنان، ضمن بررسی اسناد بینالمللی مربوط، راهکارهای مربوط به رفع یا کاهش مسؤولیت کیفری اطفال را پیشنهاد میکنند.
