ارزیابی روند فصلی شاخص هواویز (AI) ایران مبتنی بر داده های ماهواره ای Nimbus 7، Earth Probe، و Aura
نویسندگان
1 دانشیار آب و هواشناسی، دانشکدة علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانشیار سنجش از دور و GIS، مرکز GIS و سنجش از دور، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی شهری، دانشکدة علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22059/jphgr.2020.279630.1007366چکیده
هدف از این پژوهش ارزیابی روند شاخص هواویز (AI) فصلی در ایران است. در این راستا، دادههای سنجندة TOMS دو ماهوارة Nimbus 7 و Earth Probe و سنجندة OMI ماهوارة Aura اخذ شد و از آزمون ناپارامتریک من- کندال (MK) برای شناسایی روند شاخص هواویز استفاده شد. نتایج نشان داد دادههای سنجندة TOMS ماهوارة EP برای مطالعة روند مناسب نیست، زیرا از سال 2001 دادههای این سنجنده کالیبراسیون نمیشود. بیشینه و کمینة روند شاخص هواویز ایران بهترتیب برای سنجندة OMI و TOMS ماهوارة Nimbus 7 محاسبه شد. در فصل بهار بهدلیل فعالشدن چشمههای گرد و غبار از مناطقی با روند کاهشی کاسته شد و بر مناطقی با روند افزایشی افزوده شد. بیشینة روند افزایشی معنیدار و همچنین بیشینة مقدار متوسط شدت روند شاخص هواویز (AI) براساس سنجندة OMI در فصل پاییز محاسبه شد. روند افزایشی شاخص هواویز (AI) در ایران بهدلیل شرایط محیطی (خشکسالی و تغییرات کاربری اراضی) و آب و هوایی (باد شمال تابستانه، الگوهای دینامیکی و حرارتی غرب آسیا، و کمفشار حرارتی سِند) است. مقایسة دادههای ماهوارهای با دادههای ایستگاههای همدید گرد و غبار در پهنههای مختلف آب و هوایی نشان از تطابق دادههای ماهوارهای و زمینی دارد.