بررسی ریزازدیادی گیاه دارویی خوراکی چوچاق Eryngium caucasicum Trauv.

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

2 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد زیست شناسی سلولی و تکوین گیاهی. دانشگاه شهید مدنی آدربایجان -تبریز

doi
10.22034/jpr.2024.2197
چکیده

چوچاق با نام علمی Trauv. Eryngium caucasicumگیاهی چندساله از خانواده چتریان (Apiaceae) است که دارای خواص دارویی متعددی، مانند مسکن، اشتها‌آور، مدر، ضد التهاب و اثر آنتی اکسیدانی است. هدف این پژوهش بررسی اثر ترکیب تنظیم کننده‌های رشد بر تولید کالوس، شاخه‌زایی و ریشه زایی گیاه چوچاق در شرایط درون شیشه بود. برگ‌ها و دمبرگ‌های سالم و جوان پس از سترون سازی بعنوان ریزنمونه استفاده شده و در محیط‌های کشتMS ،MS1/2 وMS1/4 با ترکیبی از هورمون‌های IAA، NAA، BAP و KIN درغلظت‌های متفاوت کشت شدند. درمحیط MS با ترکیب هورمونی (1BAP+0.1NAA) mgL-1 بیشترین درصد کالوس‌زایی وشاخه زایی مشاهده شد. پانزده روز پس از استقرار ریزنمونه ها در محیط کشت، کالوس‌های سفید رنگ تشکیل شدند. پس از 21 روز، نشانه‌های تشکیل شاخه‌های نوپدید آشکار شد. نوشاخه‌های با طول 5/2-2 سانتی متر برای تشکیل ریشه به محیط MS بدون تنظیم کننده رشد منتقل و ریشه‌دار شدند. ضمن تشکیل ریشه، پاجوش‌هایی (شاخسارهایی) از منطقه یقه گیاه نیز ایجاد شد. پس از رشد مناسب ریشه، گیاهان از شرایط درون شیشه خارج و به گلدان های دارای خاک سترون شامل کوکوپیت و پرلیت با نسبت حجمی 1:1 منتقل و برای سازش با کاهش تدریجی رطوبت با شرایط خاص در گلخانه نگهداری شدند. در محیط‌های MS، 1/2 MS و MS1/4، کالوس‌زایی و پرآوری مطلوب مشاهده شد اما در سازگاری نهایی گیاهان به شرایط خاک، بالاترین درصد (70 درصد) گیاهان ایجاد شده در محیط MS (1BAP+0.1NAA) mgL-1 ، مشاهده شدند و در خاک گلدان و باغچه نیز بخوبی رشد کردند.