تحلیل تطبیقی رفتار نوعاً کشنده در جنایت در حقوق کیفری ایران و مصر
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حقوق کیفری و جرمشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق جزا و جرمشناسی، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر، ایران. (نویسنده مسؤول)
3 استادیار، گروه حقوق کیفری و جرمشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.22034/jccj.2024.415833.1374چکیده
احرازِ فعل یا عملی که نوعاً کشنده باشد، عامل تعیینکنندهای در شناسایی نوع قتل است. عنصر قصد در این فعل که براساس «ب» بند ماده اصلاحشده 290 ق.م.ا در سال 1392 تبیین شده، ملاکی برای محرزشدن قتل عمدی محسوب میگردد. ضوابطی که براساس آن فعل نوعاً کشنده شناسایی میشود، پیش از مبانی و ملاکهای موجود در حقوق کیفری مدرن و مباحث انتساب کیفر، از خاستگاه فقه اسلامی سرچشمه میگیرد، هرچند برخی وجوه در شناسایی اینکه یک عمل نوعاً کشنده باشد یا خیر، در فقه فریقین، براساس آرای فقها متفاوت است. با درک اهمیت چنین موضوعی، این مقاله به مطالعه تطبیقی این موضوع در قوانین ایران و مصر پرداخته است. نتایج حاصله از این پژوهش نشان میدهند که قانونگذار مصری در زمینه کاربرد آلت قتاله سختگیری بیشتری نسبت به همتای ایرانی خود داشته و یافتهها بر این امر دلالت دارد که در ایران قصد بهکارگیری آلت قتاله، حمل بر نوعاً کشندگی فعل میشود، اما این موضوع در مصر همچنان محل تأمل بیشتری دارد. با این حال آنچه در هر دو نظام حقوقی باید مورد بازبینی قرار بگیرد، این نکته است که بنابر دلایل و براهینی صرف بهکارگیری آلت قتاله نمیتواند بهمعنای عمل نوعاً کشنده تلقی شود. نوآوریها بیانگر آن است که شباهتهای بسیاری که میان نظام حقوق جزایی ایران و مصر برقرار است و از طرفی نتایج و یافتههای این تحقیق میتواند به وضع قوانین بهتر در راستای در نظرگرفتن جایگاه تدوین قوانین و آرای وحدت رویه قرار گیرد و حتی میزان تأثیرگذاری آن را در کیفیت مجازات بزهکاران، کمک و مساعدت نماید.
