فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گرایش روزافزون جوامع بشری به استفاده از داروهای دارای منشأ گیاهی سبب افزایش تقاضای مواد موثره گیاهان دارویـی شـده است. علیرغم پیشرفتهای زیاد در زمینه سنتز مصنوعی مواد موثره گیاهی، هنوز هم استخراج از منابع گیاهی تنها راه دستیابی بـه بسیاری از مواد دارویی ارزشمند است. دسته‌اى از آلکالوئیدها مواد مخدر طبیعى هستند که به عنوان تسکین دهنده و ضددرد شناخته شده‌اند؛ مانند مورفین و کدئین که از خشخاش به دست می‌آیند، متداول‌ترین داروهای ضددرد هستند. در حال حاضر نیاز سالانه کشور به مورفین 30 تن است که با افزایش جمعیت این رقم نیز افزایش می‌یابد. 70 درصد نیاز ایران از طریق واردات کنستانتره پوسته کپسول خشخاش (CPS; Concentrated Poppy Straw)و 30 درصد نیز از شیره تریاک و غیره تأمین می‌شود. حدود 5000 نوع آلکالوئید در 15درصد از گیاهان متعلق بـه 150خـانواده گیاهی شناخته شده که در این بین آلکالوئیدهای تروپانی نظیر هیوسیامین، آتروپین و اسکوپولامین دارای کـاربرد گـسترده‌ای در پزشکی می‌باشند.یکی از موارد عمده مصرف آلکالوییدهای خشخاش در صنایع دارویی، استفاده از آنها در فرآورده‌های ضد درد می‌باشد. امروزه تولید صنعتی آلکالوئیدهای تروپانی از طریق تکنیک‌های نوینی همچون کشت سلول و بافـت گیـاهی، هیبریداسیون سوماتیکی، مهندسی متابولیک، کشت در مقیاس وسیع و تجاری سازی آن با استفاده از بیورآکتورها توجه زیادی بـه خـود جلب کرده است. این مقاله به بررسی آلکالوئیدهای خشخاش و مسیرهای بیوسنتزی آنها می‌پردازد که می‌تواند در روشن کردن مسیر آینده تحقیقات در این زمینه مفید باشد.