شناسایی و طبقه‌بندی عوامل مؤثر بر قصد خرید مصرفکنندگان نسبت به مرغ بدون آنتی‌بیوتیک: شواهدی از مشهد، ایران

نویسندگان

1 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22067/jead.2025.93389.1352
چکیده

تولید طیور یکی از سریع‌ترین صنایع در حال رشد در جهان به­شمار می­رود و به­عنوان منبع اصلی تأمین گوشت عمل می‌کند. برای دستیابی به رشد حداکثری در حداقل زمان، تولیدکنندگان اغلب از آنتی‌بیوتیک‌ها به­عنوان پیشگیری‌کننده بیماری و محرک‌ رشد استفاده می‌کنند. با این حال، در مطالعات متعددی جهانی، بقایای آنتی‌بیوتیک‌ در گوشت طیور شناسایی شده است که نگرانی‌هایی را درباره توسعه بالقوه مقاومت ضدمیکروبی در عوامل بیماری‌زای انسانی ایجاد می‌کند. در نتیجه، تقاضای برای محصولات غذایی سالم‌تر، از جمله طیور بدون آنتی‌بیوتیک، رو به افزایش است. در حالی‌که این روند در سطح جهانی گسترش‌یافته، در ایران هنوز در مراحل اولیه قرار دارد. بر این اساس، شناسایی عوامل مؤثر بر الگوهای مصرف خانوار نخستین گام اساسی برای توسعه بازار محصولات سالم محسوب می­شود. در این مطالعه ترکیبی از سه ابزار تصمیم‌گیری شامل مدل‌سازی ساختاری تفسیری، تحلیل میک­مک و روش بهترین-بدترین فازی برای ارزیابی عوامل مؤثر بر خرید مرغ بدون آنتی‌بیوتیک در شهر مشهد به­کار گرفته شده است؛ بازاری کلیدی که چنین محصولاتی در آن عرضه می­شود و رفتار مصرف‌کننده در آن در حال شکل­گیری است. فرآیند تحقیق با مدل­سازی ساختاری تفسیری آغاز می‌شود که مدلی سلسله مراتبی از روابط تأثیر و وابستگی متقابل میان عوامل ترسیم می­کند. این مرحله در درک اثر جمعی متغیرها بر قصد خرید مصرف‌کننده نقش بنیادین دارد. در ادامه، تحلیل میک­مک این عوامل را بر اساس میزان تأثیر و وابستگی طبقه­بندی کرده و عناصر کلیدی مؤثر بر مزیت رقابتی را شناسایی می‌کند. در نهایت، روش بهترین-بدترین فازی برای وزن‌دهی این عوامل کلیدی به­کار می­رود. نتایج نشان می‌دهد که آگاهی مصرف‌کننده بالاترین وزن را دارد و پس از آن نگرش و هنجارهای ذهنی قرار می­گیرند. شناسایی این عوامل و روابط متقابل آن­ها، بینش‌های کاربردی ارزشمندی برای تصمیم‌گیرندگان و ذینفعان در زمینه برنامه‌ریزی استراتژیک و تعیین اولویت‌ها فراهم می‌کند. بر اساس این یافته‌ها، توصیه می‌شود که سیاست‌گذاران و بازاریابان بر افزایش آگاهی مصرف‌کنندگان، شکل‌دهی نگرش‌های مثبت و بهره‌گیری از هنجارهای ذهنی برای تشویق به خرید مرغ بدون آنتی‌بیوتیک تمرکز کنند. اجرای کمپین‌های آموزشی هدفمند، استفاده از برچسب‌گذاری آموزنده و طراحی استراتژی‌های بازاریابی متناسب با ترجیحات مصرف‌کننده می‌تواند به افزایش پذیرش و حمایت از الگوهای مصرف سالم‌تر کمک کند.