بررسی جنین‌زایی سوسن چلچراغ Lilium ledebourii(Baker)boiss از طریق کشت تخمدان تحت شرایط درون شیشه ای

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 دانشجوی دکترا ، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 استاد، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.22034/jpr.2024.2199
چکیده

سوسن چلچراغ یکی از گونه‌های زینتی بی‌نظیر است که اصلاح آن اهمیت زیادی دارد. هدف از این پژوهش بررسی تأثیر ترکیب تنظیم کننده‌های رشد(پیکلرام و تیدیازورون) بر جنین‌زایی و باززایی گیاه سوسن چلچراغ از طریق کشت تخمدان بود. این آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با پنج تکرار انجام شد. برای کالوس‌زایی از محیط کشت B5 با تیمار‌های هورمونی ۵/۰ میلی‌گرم درلیتر بنزیل‌آدنین و ۵/۰ میلی‌گرم درلیتر نفتالین‌استیک‌اسید و دو ترکیب پیکلرام (Pic) (0، 5/0، 1و 2 میلی‌گرم درلیتر) و تیدیازورون (TDZ) (0، 5/0، 1و 2 میلی‌گرم درلیتر) برای جنین‌زایی در محیط کشت B5 مورد استفاده قرار گرفت. محیط B5 جامد بدون هورمون نیز برای القای باززایی مورد استفاده قرار گرفت. کالوس‌های بدست آمده از تیمار مذکور برای تولید جنین به محیط جنین‌زایی تحت تیمار تاریکی انتقال داده شدند. شاخص‌هایی از قبیل تعداد جنین، درصد جنین‌زایی ، قطرجنین، طول جنین، وزن تر جنین و وزن‌‌تر کالوس اندازه‌گیری شدند. اثر متقابل هورمون TDZ و Pic بر تعداد جنین‌ و قطر جنین در سطح احتمال یک درصد و بر وزن کالوس در سطح احتمال پنج درصد معنی‌دار بود، همچنین اثر اصلی هورمون تیدیازرون بر وزن‌تر جنین و اثر اصلی هورمون پیکلرام نیز بر درصد جنین‌زایی معنی‌دار شد. بیشترین وزن تر جنین در تیمار یک میلی‌گرم در لیتر TDZ حاصل شد و بیشترین قطر جنین (06/4 میلی‌متر) از تیمار 5/0 میلی‌گرم در لیتر TDZ + یک میلی‌گرم در لیتر Pic بدست آمد. بیشترین درصد ریشه‌زایی (35/86 %) گیاهچه های باززایی شده نیز در تیمار 5/0 میلی‌گرم در لیتر TDZ مشاهده شد.