فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: آفتابگردان (Helianthus annuus L.) از مهم‌ترین گیاهان روغنی می‌باشد که به دلیل برخورداری از درصد بالای روغن دانه و سازگاری به شرایط مختلف اقلیمی و خاکی در سطح وسیعی از مناطق خشک و نیمه‌خشک کشور کشت می‌شود. با توجه به اینکه احتمال تنش خشکی در این مناطق زیاد می‌باشد ضروری است جهت مقابله با این تنش در این مناطق اقدام شود. یکی از روش‌های مقابله با تنش خشکی استفاده از تنظیم کننده‌های رشد گیاهی می‌باشد. با توجه به اینکه براسینولید ماده استروئیدی تنظیم رشد گیاهی است که می‌تواند در افزایش تحمل گیاه در مقابل تنش‌های مختلف اثرگذار باشد، لذا هدف این پژوهش بررسی اثرات محلول‌پاشی براسینولید بر برخی خصوصیات فیزیولوژیک و زراعی آفتابگردان در یکی از مناطق نیمه خشک کشور بود. مواد و روش‌ها: این آزمایش در منطقه نورآباد استان فارس به‌صورت کرت‌های خردشده در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار و نه تیمار در سال زراعی 1397 اجرا شد. عامل اصلی آزمایش شامل آبیاری در سه سطح بدون تنش 100) درصد آبیاری کامل(، تنش متوسط 75) درصد آبیاری کامل( و تنش شدید 50) درصد آبیاری کامل( بر اساس تبخیر از تشت تبخیر کلاس، A و عامل فرعی شامل کاربرد هورمون براسینولید در سه سطح) صفر، 1/0 و 5/0 میلی‌گرم بر لیتر( می‌باشد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که عملکرد، تعداد دانه در طبق و وزن هزار دانه آفتابگردان تحت تأثیر تیمارهای آزمایشی قرار گرفتند، استفاده از 5/0 میلی‌گرم بر لیتر محلول‌پاشی براسینولید در شرایط تنش شدید خشکی می‌تواند باعث افزایش معنی‌داری در میزان کلروفیل و تعداد برگ در بوته گردد، درنتیجه عملکرد، تعداد دانه در طبق، وزن هزار دانه و عملکرد روغن نسبت به تیمار شاهد افزایش یافت. بیشترین عملکرد دانه (3/313 گرم بر مترمربع) در تیمار آبیاری کامل و 5/0 میلی‌گرم بر لیتر محلول‌پاشی براسینولید حاصل شد به‌طوری‌که 55 درصد مقدار عملکرد دانه از تیمار شاهد بیشتر بود. همچنین درصد و عملکرد روغن نیز تحت تأثیر تنش خشکی کاهش پیدا کرد ولی با کاربرد هورمون براسینولید مقدار این دو صفت افزایش پیدا کرد. در رابطه با پرولین نیز در سطح تنش شدید بیشترین میزان پرولین برگ در تیمار 5/0 میلی‌گرم بر لیتر محلول‌پاشی براسینولید و کمترین میزان این صفت در تیمار شاهد به‌دست آمد. نتیجه‌گیری: نتایج این آزمایش نشان می‌دهد که استفاده از محلول‌پاشی براسینولید در شرایط تنش شدید خشکی می-تواند 63 درصد تحمل به خشکی را افزایش دهد. بنابراین، در شرایط تنش شدید خشکی استفاده از محلول‌پاشی براسینولید می‌تواند راهکاری برای افزایش تولید در گیاه آفتابگردان باشد .