نابرابریهای روستایی-شهری در تقاضای غذای حیوانی و زیانهای رفاهی در ایران طی کووید-۱۹: رویکرد QUAIDS
نویسندگان
1 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22067/jead.2025.88095.1267چکیده
پاندمی کووید-۱۹، چالشهای جهانی عمدهای ایجاد کرد، از جمله نرخ رشد منفی درآمد سرانه در تمامی گروههای درآمدی کشورها در سال ۲۰۲۰. زنجیره تأمین پروتئین، بهویژه با منشأ حیوانی (ASF)، با فشارهای فزایندهای از هر دو سوی عرضه و تقاضا مواجه شد که منجر به نوسانات قیمتی گردید. این مطالعه، تأثیر شوک درآمدی بر الگوهای مخارج غذایی و رفتار مصرفی را با تمرکز بر این نوع غذاها بررسی میکند. دادههای بودجه خانوارهای ایرانی برای سالهای ۲۰۱۹ (پیش از پاندمی) و ۲۰۲۰ (طی پاندمی) با بکارگیری مدل سیستم تقاضای تقریباً ایدهآل درجه دوم (QUAIDS) تحلیل شد. یافتهها سه بینش کلیدی ارائه دادند: 1) سهم متوسط مخارج غذایی از 37% به 42% افزایش یافته است، ضمن رشد شدیدتر در مناطق روستایی؛ 2) کششهای مخارج برای هر شش گروه ASF شامل گوشت دام، آبزیان، طیور، محصولات لبنی، تخممرغ و چربیها، مثبت مشاهده شد در حالیکه کششهای خودقیمتی بهطور نسبی کوچکتر بودند؛ و 3) زیانهای رفاهی در این شش گروه، از 2% تا 24% متغیر بود، که ناشی از عدم تعادل سیاستی و اختلالات زنجیره تأمین بود. خانوارهای روستایی به جز در گروه چربیها، زیانهای رفاهی بیشتری متحمل شدند. این مطالعه مداخلات هدفمند به شکل سیاستهای حمایتی قیمتی برای مناطق شهری و حمایت اجتماعی برای مناطق روستایی، پیشنهاد میکند. برای تقویت واکنشهای سیاستی و بهبود امنیت غذایی بلندمدت، تحقیقات آتی میتواند پتانسیل جایگزینی پروتئینهای گیاهی را بهعنوان گزینههای پایدار و مقرونبهصرفه ارزیابی کند. این یافتهها راهنمایی ارزشمندی برای سیاستگذاران در راستای بهبود تابآوری و ثبات اقتصادی در دوران پساپاندمی ارائه میدهند.