چالش‌های اجرایی و ضمانت اجرای حقوق دفاعی متهم در مواجهه با ضابطین

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه حقوق جزا، دانشکده علوم انسانی، واحد خمین، دانشگاه آزاد اسلامی، خمین، ایران.

2 استادیار، گروه حقوق، واحد خمین، دانشگاه آزاد اسلامی، خمین، ایران. (نویسنده مسؤول)

3 استادیار، گروه حقوق، واحد خمین، دانشگاه آزاد اسلامی، خمین، ایران

doi
10.22034/jccj.2024.447626.1510
چکیده

راجع به حقوق دفاعی متهم، سخن بسیار گفته و نوشته شده است. با این وجود هنوز موانع و چالش‌های فراوانی در فرایند دادرسی کیفری و به‌ویژه در مرحله اجرای این حقوق به چشم می‌خورد که متهم در عمل با آن مواجه است. بر همین اساس هدف مقاله حاضر بررسی این سؤال است که چالش‌های اجرایی و ضمانت اجرای حقوق دفاعی متهم در مواجهه با ضابطین چیست؟ این مقاله توصیفی ـ تحلیلی بوده و با استفاده از روش کتابخانه‌ای به بررسی سؤال مورد اشاره پرداخته است. یافته‌ها نشان داد تراکم پرونده‌ها، کمبود قاضی، کثرت و تنوع و آشفتگی قوانین، کمبود فضای اداری و ساختمان‌های استیجاری، عدم اشراف متهم به حقوق دفاعی خویش، محدودکردن مداخله وکیل در قالب «قرار عدم دسترسی به پرونده»، تأثیرگذاری برخی ضابطین خاص در اتخاذ تصمیمات و قرارهای مقامات قضایی، پیش‌بینی مزایای مالی در قالب «حق کشف جرم» برای ضابطین و نگرش برخی مقامات عالی قضایی به کمیت و آمار پرونده‌ها که ممکن است دقت و کیفیت را قربانی آمارگرایی کند، می‌تواند حقوق و آزادی‌های مشروع افراد ناکرده بزه را با مخاطره و چالش جدی مواجه نماید. در کنار این ایرادات، عدم آموزش یا ناکافی‌بودن تعلیمات ضابطین و عدم نظارت بر عملکرد آن‌ها، از مصادیق بارز چالش‌هایی است که متهم در فرآیند عملی و اجرایی دادرسی کیفری با آن مواجه می‌باشد.