بازپژوهشی دیه زنان سرپرست خانوار از منظر روایات و آیات قرآنی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.

2 استادیار، گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. (نویسنده مسؤول)

3 استادیار، گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.

doi
10.22034/jccj.2024.434825.1463
چکیده

براساس آیات قرآن کریم انسان‌ها برابر و ملاک برتری آن‌ها تقوا است نه جنسیت و شرایط مالی، بر این اساس چون در دین مبین اسلام بار مسؤولیت و اقتصاد خانواده برعهده مرد قرار داده، دیه او بیشتر از زن است، اما در گذر زمان و تغییر جوامع نقش زن و مرد با تغییراتی همراه بوده است. در جامعه ما زنانی وجود دارند که به‌تنهایی بار اقتصادی خانواده را به دوش می‌کشند و به‌تنهایی با هر مشکلی در جنگ و ستیز می‌باشند. از این جهت چون زنان سرپرست خانواده علاوه‌بر نقش همسری و مادری موظف هستند، نیاهای اقتصادی خانواده را برآورده سازند، به‌نظر باید دیه آن‌ها برابر مرد باشد. هدف این پژوهش بازپژوهشی دیه زنان سرپرست خانوار با تأکید بر آیات قرآنی خواهد بود. این پژوهش به روش تحلیلی ـ توصیفی داده‌ها و اطلاعات به‌دست‌آمده در جهت پاسخگویی به سؤالات پژوهش مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد و به بررسی مفهوم و ماهیت دیه در قانون ایران و عراق می‌پردازد، زیرا قانون دیه در ترکیه منسوخ شده است. باتوجه به پذیرش برخی از آیات و نظریات مراجع عظام، بهترین دیدگاه درباره ماهیت دیه، نظریه دوگانگی و ترکیبی آن است که به چالش‌هایی نظیر امکان مطالبه خسارت مازاد بر دیه پاسخ می‌دهد. همچنین درصورتی‌که دیه کفایت کند، امکان مطالبه بیش از دیه وجود نخواهد داشت. درصورت وقوع خسارت بیش از میزان دیه، با استناد به قواعد مسؤولیت مدنی، می‌توان خسارات را مطالبه کرد. درنهایت، موقعیت ایران و عراق در قبال ماهیت دیه در قوانین مجازات اسلامی، انتخاب ماهیت کیفری و مجازاتی دیه را نشان می‌دهد.