طراحی مدل کلاس شکوفا و اثربخشی آن بر ارضای نیازهای روان‌شناختی نوجوانان دختر

نویسندگان

1 استادیار گروه روان شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اسلامشهر، اسلامشهر، ایران

doi
10.22059/japr.2021.307409.643598
چکیده

پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل کلاس شکوفا و بررسی اثربخشی آن بر ارضای نیازهای روان‌شناختی نوجوانان دختر اجرا شده است. روش تحقیق عملی-توسعه‌ای و به لحاظ گردآوری اطلاعات، از نوع آمیخته است که در دو مرحله انجام شده است. مرحلۀ اول به روش نظریه داده‌بنیاد صورت گرفت و مؤلفه‌های سازندۀ کلاس شکوفا به‌کمک مصاحبه با 15 متخصص شناسایی شدند. نتایج حاصل از کدگذاری نظری نشان می‌دهد کلاس شکوفا شامل شش محور ایجاد فضایی پذیرنده، تقویت پیوند گروهی و هویت اجتماعی، آموزش مهارت‌های ارتباطی، آموزش مهارت مدیریت هیجان، حمایت از خودمختاری و توسعۀ مهارت‌ها و منابع درونی دانش‌آموزان است. براساس این شش محور، بستۀ آموزشی 14 جلسه‌ای برای ایجاد کلاس شکوفا برای دبیران طراحی شد. مرحلۀ دوم پژوهش به روش شبه‌آزمایشی انجام گرفت. جامعۀ آماری این مرحله از پژوهش شامل دبیران و دانش‌آموزان مدارس دورۀ متوسطه دوم دخترانۀ منطقۀ 5 آموزش و پرورش شهر تهران در سال تحصیلی 1399-1398 است. دبیران دو مدرسه در پایه‌های دهم و یازدهم به روش دردسترس انتخاب شدند و در گروه آزمایش در 14 جلسۀ آموزشی شرکت کردند. متغیر وابسته پژوهش حاضر نیز بر روی همۀ دانش‌آموزان این گروه از دبیران (138 نفر) اجرا شد. ابزار این مرحله مقیاس نیازهای روان‌شناختی بنیادی در مدرسه (ASPBPNSS) است. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارSPSS  و تحلیل کوواریانس چندمتغیرۀ یک‌راهه بررسی شد. یافته‌ها نشان می‌دهد اجرای مؤلفه‌های کلاس شکوفا به افزایش ارضای نیازهای استقلال، برقراری ارتباط و ادراک از شایستگی در نوجوانان دختر منجر شده است.