روابط فرازناشویی افراد مراجعهکننده به مشاوران و راهکارهای پیشگیری: تدوین الگو برمبنای نظریۀ دادهبنیاد
نویسندگان
1 دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
2 کارشناس ارشد علوم اجتماعی، کارمند استانداری خراسان جنوبی، بیرجند،
3 کارشناس ارشد روانشناسی تربیتی، کارمند دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
4 استادیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
doi
10.22059/japr.2021.306428.643583چکیده
هدف پژوهش حاضر تدوین الگوی روابط فرازناشویی در میان افراد مراجعهکننده به مشاوران استان خراسان جنوبی و ارائۀ راهکارهای پیشگیری از این روابط است. پژوهش از منظر هدف، کاربردی است و بهدلیل نیاز به درک فرایند ارتباطات فرازناشویی و فهمیدن و کشف پیچیدگیهای آن، برحسب گردآوری اطلاعات به روش کیفی-نظریۀ دادهبنیاد انجام شده است. جامعۀ آماری تحقیق شامل تمامی مشاوران استان خراسان جنوبی شامل مشاوران سازمانهای بهزیستی، دادگستری، نیروی انتظامی، مرکز مشاورۀ دانشگاه بیرجند، آموزش و پرورش و دانشگاههای بیرجند، پیامنور و آزاد، حوزۀ علمیه و بنیاد شهید در سال 1397 است که در زمینۀ روابط فرازناشویی کار کردهاند. 25 نفر از مشاوران استان که در این زمینه اطلاعات بسندهای داشتند، به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند و گردآوری اطلاعات با مصاحبۀ نیمهساختاریافته صورت گرفت. تجزیه و تحلیل اطلاعات با کدگذاری در سه مرحلۀ کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی انجام شده است. یافتهها در چهار دستۀ شرایط زمینهساز، شرایط مداخلهگر، عوامل علی و پیامدهای روابط فرازناشویی مقولهبندی شدند و الگوی روابط فرازناشویی ارائه شد. نتایج نشان داد مقولۀ محوری در روابط فرازناشویی، برآوردهنشدن نیازهای عاطفی یا جنسی یا هردو آنها است. در انتها راهکارهای مشاوران برای پیشگیری از روابط فرازناشویی مقولهبندی و ارائه شدند که شامل راهکارهای درمانی و مشاوره، راهکارهای آموزشی و راهکارهای اجتماعی و فرهنگی بودند. برای اطمینان از روایی و اعتبار دادهها به چهار روش کنترل توسط اعضا، نظرسنجی از همکار، مشارکتیبودن پژوهش و بازبینی توسط پژوهشگر اقدام شد. با توجه به نتایج، باید به اصلاح زمینهها و شرایط مداخلهگر یا محیطی مذکور اهتمام شود و سیاستگذاریهای فرهنگی و اجتماعی مناسب، با هدف تأمین این مهم صورت پذیرد.
