فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

قصد و اراده ارتکاب جرم و گناه از موضوعات محل بحث و اختلاف نظر در فقه جزا است. بر همین اساس هدف مقاله حاضر بررسی این سؤال مهم است که قصد و اراده ارتکاب جرم در مقایسه با ارتکاب گناه در فقه جزا چگونه بوده و رویکرد فقه جزا در این خصوص چگونه است؟ این مقاله نظری بوده و با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و به‌صورت کتابخانه‌ای به بررسی سؤال مورد اشاره پرداخته است. یافته‌ها بر این امر دلالت دارد که قصد ارتکاب جرم قابل مجازات نیست. قصد ارتکاب جرم در جزای اسلامی به‌دلیل این‌که به مرحله فعلیت نرسیده، مطابق دیدگاه اکثر فقها و حقوق‌دانان مجازاتی به آن تعلق نمی‌گیرد، چون کیفر به فعل و عمل تعلق می‌گیرد. قانون مجازات اسلامی ایران نیز از همین اصل تبعیت کرده است و برای قصد ارتکاب جرم مجازاتی را پیش‌بینی نکرده است. میان جرم و گناه در فقه جزا رابطه عموم و خصوص من‌وجه وجود دارد، بدین‌معنی که می‌توان گفت بعضی گناهان جرم هستند، مانند زنا. بعضی گناهان جرم نیستند، مانند دروغ و غیبت. بعضی جرم‌ها گناه هستند، مانند شرب خمر. در عین حال بعضی جرم‌ها گناه نیستند، مانند جرایم خطایی محض؛ نتیجه این‌که تعالیم مذهبی فراتر از قوانین موضوعه بشری است و حاکم و داور خدا و عدالت اوست و همچنین نیروی وجدان که آفریده خداوند و به‌عنوان دادگاه درونی است.