طراحی برنامۀ آموزش کارکردهای اجرایی و بررسی میزان اثربخشی آن بر ارتقای همدلی در کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم با عملکرد بالا

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روانشناسی، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

2 دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

doi
10.22059/japr.2021.309192.643624
چکیده

پژوهش حاضر با هدف طراحی و تعیین اثربخشی بستۀ آموزشی کارکردهای اجرایی بر ارتقای همدلی در کودکان با اختلال طیف اوتیسم با عملکرد بالا انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی است و روش آن نیمه‌آزمایشی با پیش‌آزمون-پس‌آزمون همراه با گروه کنترل است. جامعۀ آماری پژوهش، کودکان دارای اختلال اوتیسم 6 تا 12 ساله ارومیه‌ای (274 نفر) در سال تحصیلی 1399-1398 از مدرسۀ استثنایی کودکان اوتیسم هستند. از کل جامعۀ هدف، به روش نمونه‌گیری در دسترس، 40 نفر اوتیسم با عملکرد بالا با استفاده از مقیاس تشخیص اوتیسم گیلیام (GARS) انتخاب شدند و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (20 نفر) و کنترل (20 نفر) قرار گرفتند. سپس مقیاس همدلی شناختی و عاطفی کودکان گریفت (GEM) توسط والدین هردو گروه تکمیل شد. پس از اجرای پیش‌آزمون، گروه آزمایش به مدت 24 جلسه آموزش داده شد، و این بار پس‌آزمون اجرا شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS و با روش تحلیل کوواریانس یک‌راهه انجام گرفت. اطلاعات به‌دست‌آمده نشان‌دهندۀ تفاوت معنادار بین دو گروه کنترل و آزمایش در نمرات متغیر پس‌آزمون و همدلی بعد از تعدیل تأثیر پیش‌آزمون همدلی است (1/0<P). براساس این پژوهش می‌توان گفت با ارتقای کارکردهای اجرایی می‌توان همدلی را افزایش داد.