اثربخشی توان‌بخشی شناختی مبتنی بر کارکردهای اجرایی (بتا) بر عملکرد رفتاری دانش‌آموزان دیرآموز

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی وعلوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار گروه روان شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استاد ممتاز گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/japr.2021.301427.643503
چکیده

هدف پژوهش حاضر ارزیابی اثربخشی توان‌بخشی شناختی مبتنی بر کارکردهای اجرایی بر عملکرد رفتاری در دانش‌آموزان دیرآموز است. پژوهش از نظر هدف کاربردی، و از لحاظ نحوۀ گردآوری داده‌ها نیمه‌آزمایشی است. جامعۀ آماری این تحقیق شامل کلیۀ دانش‌آموزان دیرآموز مدارس ابتدایی است که در سال 1398 مشغول به تحصیل بوده‌اند. از میان آن‌ها 30 نفر به روش در دسترس از مدارس شهرستان کاشان انتخاب شدند و در دو گروه قرار گرفتند. گروه آزمایش 12 جلسه مداخلۀ توان‌بخشی شناختی را به مدت سه ماه، یک ساعت در هفته دریافت کردند. هردو گروه قبل و بعد از اجرای مداخله با آزمون حافظۀ فعال برای کودکان (حاف‌بک (WMTB-C) و همچنین پرسشنامۀ نظام سنجش مبتنی بر تجربۀ آخنباخ (ASEBA) برای والدین ارزیابی شدند. درنهایت، تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS و با روش تحلیل کوواریانس انجام گرفت. یافته‌ها نشان داد مداخلۀ توان‌بخشی شناختی بتا با تأکید بر کارکردهای اجرایی (حافظۀ فعال، توجه مداوم و بازداری) بر عملکرد رفتاری دانش‌آموزان دیرآموز تأثیر معنادار دارد؛ زیرا برنامۀ توان‌بخشی شناختی بر کارکردهای اجرایی تمرکز داشته است؛ بنابراین با توجه به نتایج این پژوهش می‌توان از بستۀ توان‌بخشی شناختی برای افزایش حافظۀ فعال کودکان دیرآموز در مدارس به‌منظور بهبود وضعیت درسی و رفتاری این دانش‌آموزان استفاده کرد.