مکان‌یابی بهینه فروشگاه‌های خرده‌فروشی زنجیره‌ای جدید بر مبنای ژئومارکتینگ (بازاریابی مکان‌محور) با رویکرد ترکیبی TOPSIS و GIS

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه پیام نور، ساوه، ایران

2 استادیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، شهر قدس، تهران، ایران

3 دکتری، گروه سیستم‌های اطلاعات مکانی، دانشکده مهندسی نقشه‌برداری، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران

4 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، شهر قدس، ایران

doi
10.22034/ijts.2022.561536.3710
چکیده

هدف تحقیق‌حاضر تعیین مکان بهینه فروشگاه‌های خرده‌فروشی زنجیره‌ای جدید بر مبنای ژئومارکتینگ (بازاریابی مکان‌محور) با رویکرد ترکیبی TOPSIS و GIS می‌باشد. جامعه‌آماری این پژوهش شامل خبرگان و مشتریان در صنعت خرده‌فروشی (فروشگاه‌های جانبو، افق کوروش، هفت، رفاه، شهروند و اتکا) شهر تهران است. در بخش خبرگان با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‏ای از هر خوشه، دو الی سه فروشگاه از مناطق شمال، شرق، غرب، مرکز و جنوب تهران گزینش و سپس از میان خوشه‌ها به‌صورت هدفمند 14 نفر خبره انتخاب شدند. در بخش مشتریان نیز 384 نفر از مراجعه‌کنندگان به فروشگاه‌های زنجیره‌ای با استفاده از روش‌نمونه‌گیری غیرتصادفی از نوع در دسترس انتخاب و پرسشنامه‌ها میان آن‎ها توزیع گردید. پس از آن، در فاز کمی برای رتبه‌بندی در بخش خبرگان از روش AHP؛ و در بخش مشتریان از آزمون رتبه‌بندی فریدمن با نرم‌افزار SPSS بهره گرفته شد. بعد از جمع‌آوری داده‌های مورد نیاز و تحلیل‌های مکانی، با نرم‌افزار ArcMap تولید نقشه‌های مرتبط با مولفه‌ها و شاخص‌های مکان‌یابی صورت گرفت. در ادامه، یک مطالعه‌موردی مشتمل بر سه مکان پیشنهادی در منطقه 18 شهر تهران برای تأسیس یک فروشگاه جدید مورد بررسی قرار گرفت. در نهایت، رتبه‌بندی فروشگاه‌های پیشنهادی با استفاده از روش TOPSIS بر مبنای ماتریس تصمیم مستخرج از نظرات خبرگان و مشتریان و نقشه‎های مبنای GIS صورت گرفت. لیکن، با توجه به مطالعه موردی صورت گرفته از منظر خبرگان و مشتریان مشخص شد مکان شماره دو مستقر در خیابان رجایی در شهر تهران جهت افتتاح فروشگاه جدید مناسب می‌باشد.