واکاوی میانگین بلندمدت سپیدایی سرخفام ایران زمین
نویسندگان
1 پسادکتری آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 استادیار آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
3 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
4 استاد آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
5 استاد آب و هواشناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.22059/jphgr.2020.284888.1007413چکیده
سپیدایی از فراسنجﻫﺎی ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت آب و ﻫﻮاﻳﻲ است. بررسی رفتار زمانی و مکانی آن میتواند ابزاری برای شناخت تغییرات محیطی باشد. هدف از این مطالعه بررسی رابطة تغییرات بلندمدت سپیدایی کشور براساس دادههای ماهوارهای در یک دورة هجدهساله با توجه به اثر عوامل جغرافیایی همچون ارتفاع و عرض جغرافیایی است. از این رو، نخست دادههای روزانة سپیدایی سنجندة مودیس در محدودة ایران در بازة زمانی 1/1/1379 تا 29/12/1396 از تارنمای مودیس استخراج شد. سپس، میانگین بلندمدت سپیدایی ایرانزمین محاسبه شد. یافتهها نشان داد سپیدایی ایران با میانگین 21درصد نزدیک به میانگین سیارهای است که این ویژگی گذشته از عرض جغرافیایی به ناهمواریها و شرایط رویة زمین بستگی دارد. از این جهت، پیوند سپیدایی سرخفام و ارتفاع از تراز دریا بررسی شد. یافتههای این بخش نشان داد که این پیوند یک رابطة قطعه به قطعة خطی است؛ بهطوریکه ابتدا با افزایش ارتفاع (از سطح زمین تا 1000متری)، سپیدایی کاهش یافته و سپس با افزایش ارتفاع (بالاتر از 1400متری) به سبب کاهش دما و پوشش برفی بر سپیدایی افزوده شده است. بهطور کلی، میتوان گفت این پیوند قطعه به قطعة خطی برگرفته از تنوع ناهمواریها و جنس رویة زمین است.